İSTANBUL (AA) - İstanbul'da, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından düzenlenen 'Afetler ve Alınabilecek Önlemler Çalıştayı' başladı.
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) ev sahipliğinde YTÜ Yıldız Teknopark'ın destekleriyle Davutpaşa Kampüsü tarihi Otağ-ı Humayun binasında düzenlenen çalıştayda uzmanlar, depremler başta olmak üzere Türkiye'nin afet yönetim politikalarına yönelik görüşlerini paylaşmak üzere bir araya geldi.
Çalıştayın açılışında konuşan İstanbul Vali Yardımcısı Hasan Gözen, programda ortaya konulacak sonuçların hayırlara vesile olması temennisinde bulundu.
6 Şubat 2023 depremlerinden sonra İstanbul Valiliğinin Türkiye Afet Müdahale Planları ve İl Risk Azaltma Planları kapsamında ciddi çalışmalar yaptığını belirten Gözen, 'İstanbul'un en yetkin, en etkin, her kesiminden, bütün kurumlardan çok ciddi şekilde katılım sağlanarak toplantılar yapılıyor. Objektif ölçüler içerisinde yaşanılmış afetlerden çok iyi dersler çıkartmamız gerekiyor.' dedi.
TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker ise günümüzde iklim değişikliğiyle birlikte doğal afetlerin yalnızca depremlerle sınırlı kalmadığını, orman yangınları ve sel felaketleri gibi farklı boyutlarda hem şehirlerde hem de kırsalda ciddi felaketlere yol açtığını, bu süreçlerde vatandaşın çaresiz kaldığı durumların ortaya çıktığını söyledi.
Depremlerde ortaya çıkan hasarları en aza indirmenin mümkün olduğunu vurgulayan Şeker, 'ahlaki deprem' olarak tanımlanan durumun, fiziksel depremin etkilerini çarpan etkisiyle artırdığını, Türkiye'de 11 ili etkileyen 2023 depremlerinde bu durumun gözlemlendiğini ifade etti.
Bu yıl G20 Zirvesi kapsamında ABD'de düzenlenecek toplantılara değinen Şeker, G20'ye bağlı akademilerin doğal afetlerle ilgili başlıkları gündeme aldığını, Türkiye'nin deneyimlerinin de hazırlanacak raporlarla paylaşılacağını dile getirdi.
Şeker, afetlerde yalnızca can ve mal kaybı yaşanmadığını, kültürün, geleneğin ve tarihin de zarar gördüğünü vurguladı.
Deprem bölgesine yaptıkları ziyarette üniversite kampüslerinin afet durumlarında sığınılacak önemli merkezler olduğunu gözlemlediklerini aktaran Şeker, kriz merkezlerinin de çoğunlukla üniversitelerde kurulduğunu, kampüslerin konaklama, elektrik, gıda ve temizlik altyapısıyla vatandaşlar için kritik rol üstlendiğini kaydetti.
'Ahlaki deprem' kavramına dikkati çeken Şeker, mevzuat hiçe sayılarak kolonları kesilen, yanlış temel uygulamaları yapılan, deniz kumu kullanılan ve demir eksikliği bulunan yapıların felaketlere yol açtığını belirtti.
Şeker, bu durumun yalnızca yerel veya merkezi yönetimle çözülemeyecek bir eğitim ve ahlak sorunu olduğunu, toplumun tüm kesimlerinin sorumluluk alması gerektiğini vurguladı.
- YTÜ'de geliştirilen teknolojiler
Yıldız Teknik Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Vatan Karakaya da afet risklerinin azaltılması, afet yönetimi ve teknolojilerinin geliştirilmesi için üniversitede yürütülen çalışmalara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Karakaya, YTÜ ve YTÜ Yıldız Teknopark bünyesinde afetlere yönelik çalışmaların teknoloji, akademi ve girişimcilik ekosistemini bir araya getiren çok disiplinli bir yaklaşımla sürdürüldüğü bilgisini verdi.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremin ardından öğretim üyelerinden oluşan ekiplerin hızla sahaya indiğini anlatan Karakaya, Hatay başta olmak üzere bölgede uzaktan algılama ve jeodezik yöntemlerle durum tespit çalışmaları yürütüldüğünü aktardı.
Karakaya, barajlar ve kültür varlıkları da dahil olmak üzere yapı stokunun hasar tespitine yönelik modeller üzerinde çalışıldığını, afet sonrası geçici barınma sistemleri ile hızlı üretim tekniklerinin geliştirildiğini kaydetti.
Afet yönetiminde yapay zekanın kullanımına ilişkin çalışmalardan bahseden Karakaya, ulaşım hareketliliği, altyapı yönetimi ve yıkıntı atıklarının değerlendirilmesine yönelik saha verileriyle yapay zeka tabanlı karar destek sistemleri geliştirildiğini bildirdi.
YTÜ akademisyenlerinin TÜBİTAK destekli projelerle afet yönetiminde ileri teknolojilere odaklandığını ifade eden Karakaya, 'Sismokaos' projesi kapsamında farklı fay zonlarındaki sismik aktivitelerin kaotik davranışlarının yapay zeka modelleriyle incelendiğini dile getirdi.
Karakaya, olası İstanbul depremine yönelik çalışmalarda ise üretken yapay zeka modelleriyle hasar haritaları oluşturulduğunu, uydu verilerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri ile entegre edilerek arama-kurtarma ve lojistik süreçler için altyapı sağlandığını belirtti.
Kasım 2025'te kurulan YTÜ Afet ve Acil Yardım Koordinatörlüğü ile kurumsal kapasitenin güçlendirildiğine işaret eden Karakaya, akademik ve idari personelden oluşan arama kurtarma ekiplerine eğitimler verildiğini, öğrenciler için de benzer çalışmaların başlatıldığını anlattı.
Karakaya, Kahramanmaraş depremlerinin ardından üniversite bünyesinde hızlı bir şekilde acil destek mekanizması oluşturulduğunu ve Davutpaşa Kampüsü'nden 47 tır yardım malzemesinin afet bölgesine ulaştırıldığını aktardı.
Depremde hayatını kaybeden öğrenciler ve mezunlar anısına fidanlar dikildiğini ve depremzede öğrencilere burs desteği sağlandığını dile getiren Karakaya, öğrencilerin sahada teknik incelemeler yaparak deneyim kazandıklarının altını çizdi.
Karakaya, YTÜ'nün afetlere hazırlıkta bilim ve teknoloji üreten bir kurum olmasının yanı sıra afet sonrasında da önemli rol üstlendiğine vurgu yaptı.
Davutpaşa ve Yıldız kampüslerinin toplanma alanı olarak kullanıldığına dikkati çeken Karakaya, 23 Nisan 2025'te İstanbul'da yaşanan depremde geçici barınma alanı olarak devreye alınan Davutpaşa Kampüsü'nde yaklaşık 7 bin kişiye ilk 24 saatte barınma imkanı sağlandığını, alanda çadır kurulumları yapılarak temel ihtiyaçların karşılandığını sözlerine ekledi.
Oturumlarla devam eden çalıştay, yarın sona erecek.