Türkiye ile Etiyopya arasındaki ilişkilerin geçmişi Osmanlı dönemine uzanıyor. Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, iki ülke arasındaki ilk diplomatik temaslar 1896'da Sultan II. Abdülhamid ve İmparator II. Menelik döneminde karşılıklı heyetlerin gönderilmesiyle başladı. Osmanlı Devleti'nin 1912'de Harar'da konsolosluk açmasının ardından, Türkiye'nin Sahra Altı Afrika'daki ilk yerleşik büyükelçiliği 1926'da Addis Ababa'da tesis edildi.

Yüz yıllık diplomatik geçmiş, iki ülke ilişkilerinde siyasi temaslardan ticarete, eğitimden kalkınma iş birliğine ve insani yardımlara kadar geniş bir zeminde karşılık buluyor.

- 'İlişkiler her alanda gelişmeye devam ediyor'

Türkiye'nin Addis Ababa Büyükelçisi Berk Baran, AA muhabirine, Türkiye ile Etiyopya arasındaki ilişkilerin yüzyıllara dayandığını söyledi.

Etiyopya'nın Afrika Birliği'ne ev sahipliği yaptığını anımsatan Baran, Türkiye'nin de 2008'den bu yana Afrika Birliği'nin stratejik ortaklarından biri olduğunu belirtti.

Baran, Türkiye'nin Etiyopya'daki kurumsal varlığının yıllar içinde güçlendiğini vurgulayarak, TİKA'nın 2005'te ülkedeki ilk ofisini açtığını, Türkiye Maarif Vakfının Etiyopya'da faaliyet gösterdiğini, Türkiye Diyanet Vakfının da yaklaşık 2 yıl önce Doğu Afrika Bölge Ofisini Addis Ababa'da başlayarak bölgedeki çalışmalarını buradan koordine etmeye başladığını söyledi.

Türk Hava Yolları'nın Afrika'da en uzun uçuş yaptığı güzergahlardan birinin Addis Ababa olduğunu dile getiren Baran, Yunus Emre Türk Kültür Merkezi'nin de ülkede açılmasını istediklerini belirterek, 'Afrika'da Türkiye Cumhuriyeti olarak 44 büyükelçiliğimiz var. Dolayısıyla Afrika Birliği'yle stratejik bir ortak olarak sadece Addis Ababa'dan değil, aslında bütün bu 44 büyükelçilik ve diğer kurumsal paydaşlar aracılığıyla da çok geniş bir ilişki ağına sahibiz. İnşallah 4. Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi'ni bu yıl sonunda Libya'da düzenleyeceğiz. Onun hazırlıklarını da ayrıntılı bir şekilde yürütüyoruz.' dedi.

Türkiye'nin Addis Ababa Büyükelçiliğinin 1926'da açıldığını ve o dönemde Türkiye Cumhuriyeti'nin genç bir cumhuriyet, Etiyopya'nın ise Habeşistan İmparatorluğu olduğunu anlatan Baran, şöyle devam etti:

'Etiyopya, Federal Demokratik Cumhuriyeti haline geldi ama bütün bu geçmiş içinde ilişkiler her alanda gelişmeye devam ediyor. Biz ticari alanda 1 milyar dolar hedefine doğru ilerliyoruz. Ticaret çok büyük oranda Cibuti Limanı üzerinden gerçekleşiyor ama buna rağmen çok ciddi ilerlemeler kaydediyoruz. Etiyopya'da Türk yatırımcılar 261 şirketle ikinci en büyük yatırımcı konumunda. Etiyopya, Afrika Boynuzu'nun hem en eski ülkelerden biri olması hasebiyle hem Afrika'nın en kalabalık ikinci ülkesi olması nedeniyle fırsatlar barındıran bir ülke. Dolayısıyla Türk girişimcilerimiz, tüccarlarımız da buraya gereken ilgiyi her zaman gösteriyorlar.'

- Etiyopya'daki yatırımlar çeşitleniyor

Tekstil yatırımlarının son dönemde öne çıktığını belirten Baran, demir-çelik ticareti ve üretim yatırımlarının da dikkati çektiğini söyledi.

İnşaat malzemeleri alanında ise özellikle fayans, parke ve alüminyum doğrama gibi Türk ürünlerinin tercih edildiğini ifade eden Baran, bu ürünlerin kullanıldığı yapılarda fiyatlara da olumlu yansıdığının görüldüğünü belirterek şunları kaydetti:

'Etiyopya'da hem tarım alanında hem madencilik alanında çok ciddi fırsatlar olduğunu görüyoruz. Diğer ülkelerin de bu konuda Etiyopya'ya ilgi gösterdiklerini görüyoruz. Dolayısıyla Etiyopya'ya baktığımız zaman hep diplomasiyle anılan, ziyaretlerle anılan bir ülke oldu son zamanlarda ama hem insani yardım alanında hem kalkınma alanında, hem ticaret alanında, hem yatırımlar alanında, hem eğitim alanında çok ciddi faaliyet gösterdiğimiz ve fırsatları da kullanabildiğimiz bir ülke ve bunları da artırabileceğimizi düşünüyorum.'

209 metre yüksekliği ve 53 katıyla Doğu Afrika'nın en yüksek binası olarak gösterilen gökdelen, Etiyopya'nın en büyük kamu bankasının (Commercial Bank of Ethiopia) genel müdürlük binası olarak hizmet veriyor.

Ofis alanları ve ticari bölümleriyle öne çıkan yapı, Addis Ababa'nın finans ve iş merkezlerinden biri olarak göze çarpıyor.

Son yıllarda metro hattı, yeni yollar, konut projeleri ve iş merkezleriyle hızlı dönüşüm yaşayan Addis Ababa'da modern yapılar, kent merkezinde daha görünür hale geliyor.

Başkentin birçok noktasından görülebilen gökdelen, Addis Ababa'nın dikkati çeken yapıları arasında yer alıyor.

Kentin yüksek kesimlerinden bakıldığında yapının, çevresindeki yoğun şehir dokusundan belirgin şekilde ayrıldığı görülüyor.

Afrika Birliği ve çok sayıda uluslararası kuruluşa ev sahipliği yapan kentte yükselen modern yapılar, Addis Ababa'nın bölgesel ticaret, diplomasi ve finans alanındaki önemini de yansıtıyor.

Kent sakinleri ve ziyaretçiler, gökdeleni Addis Ababa'nın gelişen şehir yapısının sembollerinden biri olarak değerlendiriyor.

Etiyopya yönetimi, altyapı, ulaşım ve finans alanındaki yatırımlarla başkent Addis Ababa'yı Doğu Afrika'nın önemli merkezlerinden biri haline getirmeyi hedefliyor.

Sabahın erken saatlerinden itibaren yollara çıkan minibüsler işine, okuluna ve pazara gitmek isteyen çok sayıda kişiyi kentin farklı noktalarına taşıyor.

Addis Ababa'nın yoğun trafiğinde sıkça görülen mavi-beyaz minibüsler, duraklarda bekleyen yolcular, güzergahları seslenerek duyuran yardımcılar ve kısa mesafeli seferleriyle şehir hayatının en görünür unsurları arasında yer alıyor.

Kentte otobüs, hafif raylı sistem ve farklı ulaşım düzenlemeleriyle toplu taşımanın geliştirilmesine yönelik adımlar atılsa da minibüsler, özellikle günlük ulaşımda yaygın kullanılan araçlar arasında bulunuyor.

Modern binalar, diplomatik temsilcilikler, pazarlar ve yokuşlu mahallelerin iç içe geçtiği başkentte minibüsler, hem ekonomik ulaşım aracı hem de gündelik yaşamın ritmini yansıtan bir şehir detayı olarak öne çıkıyor.

Daha önce şehir merkezinde görülen 'Tuk-tuk' olarak da bilinen ve yerel halkın 'Bajaj' diye adlandırdığı üç tekerlekli motorlu taksiler ise yapılan düzenlemelerin ardından başkentin merkezi yerine daha çok çevre ve kırsal bölgelerde kullanılıyor.

Addis Ababa'daki mavi-beyaz minibüsler, modernleşen ulaşım sistemine rağmen kentin kalabalık caddelerinde gündelik hayatın akışını taşımayı sürdürüyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye Diyanet Vakfının ortaklaşa yürüttüğü 'Bir Damla Hayat Projesi' kapsamında Afrika ve Asya'da açılan su kuyuları, günlük su ihtiyacının karşılanmasına ve kuraklığa bağlı sorunların azaltılmasına katkı sağlıyor.

Bu kapsamda Etiyopya'nın 6 eyaletinde açılan güneş enerjili su kuyuları, hem temiz enerji kullanımıyla sürdürülebilir bir model oluşturuyor hem de bölgelerde yaşayan halkın temiz suya erişimini kolaylaştırıyor.

- 'Hizmet vermeye devam eden su kuyusu sayımız 18'dir'

Diyanet İşleri Başkanlığı Addis Ababa Din Hizmetleri Müşaviri Yaşar Cuhadar, AA muhabirine, Etiyopya'da ilk su kuyusunu 2022 yılında açtıklarını söyledi.

Kuyuların ülkenin suya en ihtiyacı olan bölgelerde açıldığını, Türk milletinin projeye güzel destek verdiğini aktaran Cuhadar, 'Kuyu bölgesinin kontrolü tarafımızca yapılmakta ve olumlu rapor vermemiz neticesinde vakfımıza su kuyusu projemiz iletilmekte. 2026 yılı itibarıyla aktif olarak hizmet vermeye devam eden su kuyusu sayımız 18'dir. 5 kuyumuzun da sondaj ve üstyapı çalışmaları devam etmekte. 2026 yılı sonuna kadar bütün kuyularımızı hizmete açmayı planlamaktayız.' dedi.

Su kuyularının özelliklerinden bahseden Cuhadar, şöyle devam etti:

'Genellikle 80 ila 150 metre derinlikte olan su kuyularımız 40 yıl boyunca hizmet verebilme kapasitesine sahip. Su kuyularımız tamamen enerjisini güneş enerjisinden alıyor. İçerisinde 10 tonluk su deposu, etrafında da 15-16 çeşmesi bulunan kuyularımız güneş enerjisiyle çalıştığından 7/24 su kesintisi olmamakta ve o bölgedeki suya hasret insanlara hizmet vermeye devam etmektedir. İnşallah ilerleyen yıllarda da Etiyopya'nın en fakir ve suya muhtaç bölgelerini tespit edip gerekli raporlamalarımızı yaparak vakfımıza bu projeleri hazırlayacağız. Halkımızın da teveccühüyle suya hasret kardeşlerimizin su ihtiyacını gidereceğiz.'

- 'Onlara can suyu olmuş olduk'

Cuhadar, açılan kuyuların bölge halkının hayatını kolaylaştırdığını vurgulayarak, son açılan kuyulardan birinin bölgesinde yaşayan 70 yaşındaki bir kişinin yıllardır sağlıksız su içtiğini, temiz suya kavuşunca Türk halkına dua ettiğini dile getirdi.

Bazı kadın ve çocukların 4-5 kilometre yol yürüyerek su taşıdığını, kuyular sayesinde ailelerin bu yükten kurtulduğunu, çocukların da okula devam edebildiğini anlatan Cuhadar, 'Türkiye'deki hayırsever kardeşlerimizin su kuyusu projelerimize vermiş oldukları destek sayesinde onlara can suyu olmuş olduk. Hayırseverlerimize katkılarından dolayı çok teşekkür ediyoruz.' ifadesini kullandı.

Diyanet İşleri Başkanlığı ile TDV'nin ortaklaşa yürüttüğü '2026 Yılı Vekalet Yoluyla Kurban Organizasyonu' kapsamında Etiyopya'da bulunan gönüllüler, kendi aralarında topladıkları bağışlarla yetimler için hediye hazırladı.

Başkent Addis Ababa'nın kırsal kesimlerindeki yetim çocuklarla bir araya gelen gönüllüler, hediye ettikleri balon, şeker ve nakdi destekle çocukların yüzlerini güldürdü.

TDV Genel Müdür Yardımcısı Osman Zeki Çakıroğlu, AA muhabirine, gönüllülerin kurban organizasyonunun ardından yetim çocukları ziyaret ederek çeşitli hediyeler dağıttığını söyledi.

Ziyaretin öneminden bahseden Çakıroğlu, 'Gönüllülerimiz, kurban organizasyonunun ardından yetim çocuklarımızı da unutmadan onlarla bir araya geldi. Kendi imkanlarıyla hazırladıkları hediyelerle çocuklarımızın mutluluğuna ortak oldular. Bu tür ziyaretleri, gönül bağlarını güçlendiren önemli organizasyonlar olarak görüyoruz.' dedi.

Etiyopya'da 50 binin üzerinde kurban hissesinin ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldığını anımsatan Çakıroğlu, ihtiyaç sahiplerinin yanında olmaya ve milletin emanetlerini ulaştırmaya devam edeceklerini kaydetti.

Ekonomik zorluklar ve kırsal bölgelerdeki temel ihtiyaçların devam ettiği Doğu Afrika ülkesi Etiyopya'da TDV, hayırseverlerin emanetlerini kurban organizasyonundan eğitim burslarına, yetim destek projelerinden insani yardımlara kadar pek çok alanda ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı Addis Ababa Din Hizmetleri Müşaviri Yaşar Cuhadar, Etiyopya'da sürdürdükleri faaliyetlere ilişkin AA muhabirine, ülkedeki kurban faaliyetinin her yıl artış gösterdiğini, bu sene 19 noktada TDV'ye bağışlanan 8 bin kurbanı kestiklerini söyledi.

Kesilen her kurbandan 20 ailenin faydalanacağını belirten Cuhadar, 'Her bir ailenin en aşağı 5 nüfustan oluştuğunu düşündüğümüzde Etiyopya'da 1 milyon kişiye milletimizin bağışladığı kurban etlerini ulaştırmış olacağız. Böylece milletimizin kurban sevincini Etiyopya'daki kardeşlerimizle paylaşacağız. Bağışı yapan bütün hayırseverlerimizden Allah razı olsun.' dedi.

Diyanet İşleri Başkanlığı ve TDV'nin yürüttüğü 'Hediyem Kur'an Olsun' Projesi kapsamında da Kur'an-ı Kerim'e erişemeyen Etiyopyalılara 5 bin Kur'an ulaştırdıklarını, TDV'nin bugüne kadar Kur'an-ı Kerim'i 44 dil ve lehçeye tercüme ettiğini anlatan Cuhadar, 'Etiyopya'da yaygın olan Amharca ve Oromo dillerinde hazırladığımız Kur'an-ı Kerim meallerini de inşallah en kısa süre içerisinde tamamlayacağız.' ifadesini kullandı.

- Türkiye'de eğitim alan Etiyopyalı öğrenciler, 'gönül köprüsü' oluşturuyor

TDV'nin uzun yıllardır Etiyopyalı öğrencilere Türkiye'de eğitim bursu sağladığını dile getiren Cuhadar, bu yıl 21 öğrencinin uluslararası Anadolu imam hatip liselerine, 7 öğrencinin de ilahiyat fakültelerine gönderileceğini belirtti.

Türkiye'de eğitim alan Etiyopyalı öğrencilerin önemini vurgulayan Cuhadar, şöyle devam etti:

'Bu kardeşlerimiz, Türkiye'de eğitimlerini tamamladıktan sonra ülkelerine dönerek Türkiye ile Etiyopya arasında 'gönül köprüsü' oluşturuyor. İki hafta önce Addis Ababa'da düzenlenen bir ticaret fuarında da vakfımız burslarıyla Türkiye'de eğitim alan mezunlarımız, Etiyopyalı ve Türk iş insanları arasında iletişim kurulmasına katkı sundu. Güzel işbirliklerine vesile oldular. Biz, sadece insani yardım alanında değil eğitim alanında da Türkiye Diyanet Vakfı ve Diyanet İşleri Başkanlığı olarak Etiyopya'daki kardeşlerimize destek vermeyi sürdürüyoruz.'

Yetim ailelere yönelik kalkınma projeleri de yürüttüklerini vurgulayan Cuhadar, yetim annelerine küçük bakkaliyeler kurduklarını, kahve seti ve injera (yöresel bir ekmek türü) yapım makinesi desteği sağladıklarını, bazı ailelere de süt keçisi hibe ederek hayatlarını sürdürebilmeleri için iş imkanı sunduklarını söyledi.

Ramazan döneminde ihtiyaç sahibi ailelere 6 bin gıda paketi ulaştırdıklarına, yaklaşık 5 bin kişiye iftar verdiklerine ve 3 bin çocuğa bayramlık kıyafet desteği sağladıklarına işaret eden Cuhadar, su kuyusu, mescit, medrese ve okul inşaatlarının da sürdüğünü belirtti.

Kırsal bölgelerde yaşayan Müslüman kadınlara yönelik namaz ve tesettür kıyafeti desteğinde bulunduklarını, bu kapsamda 10 bin kadına ulaştıklarını anlatan Cuhadar, 'Yetim ve evlenmeye gücü yetmeyen 30 çiftimize toplu düğün merasimi yaptık. Bunun yanı sıra mülteci kamplarında acil insani gıda yardımlarında bulunduk.' diye konuştu.

Etiyopyalı Müslümanların bayram namazı sonrası meydanlarda bir araya gelerek davul çalma, ilahi okuma ve bayramlaşma geleneği dikkati çekiyor.

Ramazan ve kurban bayramları başta olmak üzere dini günlerde yaşatılan gelenekte, gençler yerel halkın 'dibe' olarak adlandırdığı davulların ritmine eşlik ederek bayram sevincinin coşkusunu artırıyor.

Davullar eşliğinde okunan ilahi ve tekbirlerde Allah'a şükür ve dua içerikli sözler yer alıyor. Gelenek, bayram namazının ardından meydanlarda ve cami çevrelerinde bayram sevincinin toplu şekilde paylaşılmasına imkan sağlıyor.

Kurban Bayramı'nın ilk gününde de Addis Ababa'daki Meskel Meydanı ve çevresi ile Addis Ababa Stadyumu önünde bayram namazı için bir araya gelen binlerce Müslüman, namazın ardından birbirleriyle bayramlaştı.

Bayramlaşmanın ardından gençler, yanlarında getirdikleri 'dibe' davullarını çalarak kutlama yaptı.

Kutlamaları ilgiyle izleyen halk, bu anları cep telefonu kamerasıyla kaydetti.

Kutlamaya katılanlardan Anwar Murad, AA muhabirine, Etiyopya'da bayramın bir başka yaşandığını söyledi.

Etiyopya'da bayram günlerini aile ve akrabalarıyla geçirdiklerini anlatan Murad, bayram namazını meydanda kılabilmek için uzak mesafeden geldiklerini, evden tekbirler getirerek ayrıldıklarını, bayram günü davullar ile sevinç gösterilerinin yaygın olduğunu dile getirdi.

Kurban Bayramı'nın ilk gününde başkentin farklı bölgelerinde gencinden yaşlısına binlerce kişi, sabah erken saatlerde kentin en büyük meydanlarından Meskel ve onu çevreleyen diğer meydanlar ile Addis Ababa Stadyumu önünde toplandı.

Güvenlik görevlileri tarafından üst aramasından geçirilen Etiyopyalılar, daha sonra yanlarında getirdikleri namazlıkları yere serip namaz saatini bekledi.

Bayram namazı için birlikte saf tutan Müslümanlar, ardından ellerini semaya kaldırıp dua etti.

Namazın ardından birbirleriyle bayramlaşan Müslümanlar, bayramı coşkuyla kutladı.

Öte yandan Etiyopya'da yaşayan bazı Türkler ise Addis Ababa Büyükelçiliği Din Hizmetleri Müşavirliğinde bayram namazı kıldı.

Türkiye'nin Addis Ababa Büyükelçisi Berk Baran'ın da katıldığı namazın ardından müşavirlik bahçesinde bayramlaşma programı düzenlendi.

Türkiye'den ve yurt dışındaki Diyanet Vakfı görevli ve gönüllülerinden oluşan 55 kişilik ekip, Etiyopya'daki 8 bin büyükbaş hayvan kesimi için hazırlıklarını bitirdi.

Ülkeye geçen hafta gelen Türkiye Diyanet Vakfı görevli ve gönüllüleri ile veteriner hekimler, vekalet yoluyla kesilecek kurbanlar için titiz bir çalışma yürüttü.

Kurban pazarlarını gezen ekipler, sağlık yönünden ve dinen uygun olan kurbanlıkları seçerek küpeleme işlemlerini tamamladı.

Addis Ababa Din Hizmetleri Müşaviri Yaşar Cuhadar, AA muhabirine, 2026 Yılı Vekalet Yoluyla Kurban Organizasyonu kapsamında ülkedeki hazırlıkların tamamlandığını dile getirerek, kurbanların 14 farklı bölgede kesimi ve dağıtımını planladıklarını, milletin emanetini titizlikle sahiplerine ulaştıracaklarını kaydetti.

Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da bulunan büyükelçilik binasında heyet üyeleriyle bir araya gelen Baran, ziyaretten dolayı memnun olduğunu belirterek, ülke hakkında bilgi aktardı.

TDV heyeti de Baran'ı, vakfın Etiyopya genelindeki kurban kesim ve dağıtım organizasyonu hakkında bilgilendirdi.