Heyette Gazze Mahkemesi Başkanı Prof. Dr. Richard Falk, İdare Komitesi üyeleri Prof. Dr. Hilal Elver ve Prof. Dr. Penny Green ile İslam İşbirliği Teşkilatı Gençlik Forumu (ICYF) Başkanı avukat Taha Ayhan ve avukat Dr. Mehmet Karlı yer aldı.

Ziyarette, Falk başkanlığındaki heyet tarafından, Gazze Mahkemesi kararının Mahkemenin dikkatine sunulmasının yanı sıra kararda esas alınan uzman raporları, 19'u oturumlar sırasında bizzat olmak üzere, bir kısmı Gazze'den yapılan canlı yayınlarla dinlenen 90 dan fazla tanık beyanı, toplanan deliller ve elde edilen uzman görüşleri de UCM ile paylaşıldı.

- 'Gazze Mahkemesi' girişimi

Dünyadan yüz milyonlarca kişinin üç yılı aşkın süre boyunca yaptığı adalet çağrısına yanıt olarak bağımsız bir inisiyatif olarak kurulan, insanlık ve vicdan mahkemesi olan 'Gazze Mahkemesi', eski BM Filistin raportörlerinden ve uluslararası hukuk profesörü Richard Falk başkanlığında dünyanın önde gelen hukukçularından, akademisyenlerinden sanatçı ve entelektüellerinden oluşuyordu.

Yaklaşık 18 ay süren yargılama süreçlerinin tamamının kayıtları, toplanan deliller, yararlanılan uzman raporları ve dinlenilen tanık ifadeleri sistematik olarak arşivlendi ve Mahkemenin Ekim 2025'te İstanbul'da açıklanan hükmüyle, internet sitesinde tüm insanlığın kullanımına sunuldu.

Eski BM Filistin Raportörü Michael Lynk, Raji Sourani, Cemil Aydın, İlan Pappe ve Avi Shlaim gibi isimlerden oluşan Gazze Mahkemesinin gerekçeleriyle ve delillere dayanarak tespit ettiği 11 farklı konudaki soykırım ve insanlığa karşı suç hüküm haline getirilerek yayımlanmıştı.

Gerek suç duyuruları gerekse idari makamlara yapılacak başvurularda Gazze Mahkemesi kararını herkesin kullanması ve atıfta bulunması mümkün.

Mahkemenin açıkladığı bu hükmün yapılacak başvurularda kullanılabilmesinin yanı sıra Mahkemenin bir diğer amacı da yaşanılan bu soykırım ve insanlığa karşı suçları delil ve gerekçeleriyle tarihe not düşmek, İsrail'in Gazze soykırımını ve Filistin halkına yönelik işlediği hak ihlallerini çok boyutlu inceleyerek uluslararası toplumun dikkatini çekmek.

- UCM'nin 2018'de başlattığı inceleme

Filistin 2018'de UCM'ye başvurarak 'işgal altındaki Filistin topraklarının tamamında 13 Haziran 2014 tarihine kadar işlenen ve devamında işlenecek suçların' soruşturulmasını istemişti. Mart 2021'de UCM Başsavcısı, İsrail'e yaptığı bildirimde Filistin'de işlenen suçlara ilişkin yapılan ön incelemenin 13 Haziran 2014 ve sonrasını kapsadığını belirtmişti.

Mahkemeye üye Güney Afrika, Bolivya, Bangladeş, Komorlar Birliği ve Cibuti, 17 Kasım 2023'teki talebinde İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları hakkında soruşturma açılmasını istemişti.

UCM Ön Dava Dairesi, 21 Kasım 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında Gazze'de sivillere karşı savaş suçu ve insanlığa karşı suçları işlemekten tutuklama emri çıkarmıştı.

Program, Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan'ın açış konuşması ve İletişim Başkanlığı tarafından hazırlanan 15 Temmuz temalı video gösterimiyle başladı.

Yazgan, konuşmasında, 15 Temmuz 2016 gecesinde Türk milletinin iradesine zincir vurulamayacağının bütün dünyaya gösterildiğini söyledi.

Darbe girişimini milletin iradesine zincir vurma teşebbüsü olarak niteleyen Yazgan, 'Milletimizin iradesine zincir vurulamayacağını gösterdik. Türk milletine zincir vurulamaz.' dedi.

Yazgan, 15 Temmuz şehitlerinin hatırasına atıfta bulunarak, '15 Temmuz'da şehit olanlara hesap verebilmek için bu mücadeleyi hızla ve kararlılıkla sürdürmemiz gerekir.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran da programa gönderdiği video mesajda, 15 Temmuz 2016 gecesinde Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensuplarının milletin iradesini ve demokrasiyi hedef aldığını, kamu kurumlarına ve parlamentoya saldırdığını, medya binalarına baskınlar düzenlediğini ve İstanbul'un simgesi olan boğaz köprülerini işgal ettiğini belirtti.

Devlet ve millet olarak bu kanlı darbe girişimine karşı destansı bir direniş gerçekleştirildiğini vurgulayan Duran, ihanet şebekesinin 253 vatandaşı şehit ettiğini, binlerce kişinin de yaralandığını anımsattı.

O gecenin zaferini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha ilk dakikalardan itibaren ortaya koyduğu kararlı duruşa ve liderliğine borçlu olduklarını kaydeden Duran, Türkiye'nin dört bir yanında milyonların Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısına kulak vererek sokaklara döküldüğünü ifade etti.

Türkiye'nin uluslararası ölçekte iadesini istediği FETÖ mensuplarının çeşitli ülkelerde bulunduğuna dikkati çeken Duran, şöyle konuştu:

'Milletimizin egemenliğini ve demokrasimizi hedef alan yapılara karşı dostlarımızdan yanımızda durmalarını ve vefa duygusuyla hareket etmelerini bekliyoruz. Zira FETÖ sadece Türkiye'yi ilgilendiren bir ulusal güvenlik sorunu değildir. FETÖ, faaliyet gösterdiği her ülke için açık bir tehdittir.'

-'Milli İrade ve Demokratik Direnç: 10. Yılında 15 Temmuz' paneli

Video mesajın ardından, Lahey Büyükelçiliği İletişim Müşaviri Doç. Dr. İsmail Erkam Sula'nın moderatörlüğünü yaptığı 'Milli İrade ve Demokratik Direnç: 10. Yılında 15 Temmuz' başlıklı panel oturumu yapıldı.

Panelde konuşan Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu Üyesi ve eski Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Dr. Mehmet Mehdi Eker, darbe girişimi gecesi TBMM'de bulunduğunu anımsatarak, Meclisin üç kez bombalandığını, milletvekillerinin sabaha kadar Genel Kurulda ve sığınakta kaldığını anlattı.

FETÖ'nün bugüne kadar görülen yapılara benzemediğini vurgulayan Eker, örgütün çok boyutlu ve çok katmanlı bir yapı olduğunu, geçmişinin 1960'lı yıllara kadar uzandığını söyledi.

Eker, örgütün İslam'ın 'protestanlaştırılması' olarak tanımladığı bir zihniyet taşıdığını belirterek, 'Genetiği değiştirilmiş organizma gibi, Müslümanlığın genetiğini değiştirmeye matuf bir tarafı var.' dedi.

Örgütün eğitim alanını anahtar sektör olarak kullandığına işaret eden Eker, dershaneler ve kurslar üzerinden sınav sorularının çalındığını, emniyet, yargı, ordu, maliye ve dışişleri gibi devletin kilit kurumlarının ele geçirilmeye çalışıldığını kaydetti.

Eker, örgütle mücadelenin yalnızca güvenlik boyutuyla sınırlı kalmaması gerektiğini, sosyoloji, psikoloji ve iletişim alanlarında ayrıntılı akademik çalışmalar yapılmasının şart olduğunu vurguladı.

Şehitleri rahmetle anan Eker, sözlerini şöyle tamamladı:

'FETÖ'nün karanlık bir örgüt olduğunu hiç unutmayın. Sureti haktan görünür ama şeytanın bizzat kendisidir. Ona sakın aldanmamak, onlara fırsat vermemek ve kendimizi korumamız lazım.'

-'Eğitim alanında boşluk bırakılmamalı'

Türkiye Maarif Vakfı Başkanı Mahmut Mustafa Özdil ise darbe girişimi gecesi İstanbul'da olduğunu belirterek, o gecenin uzaktaki coğrafyalarda da yakından takip edildiğini söyledi.

Vakfın faaliyetleri kapsamında gittikleri ülkelerde bu ilginin karşılığını gördüklerini aktaran Özdil, Senegal'den Nijer'e kadar birçok ülkede muhataplarının 15 Temmuz gecesini sabaha kadar izlediklerini ve Türkiye için dua ettiklerini kendisine anlattığını kaydetti.

Türkiye Maarif Vakfının 15 Temmuz'dan önce, 2016 yılının haziran ayında kurulduğunu vurgulayan Özdil, vakfın varlık sebebinin FETÖ iltisaklı okulların devralınması olmadığını, Türkiye'nin eğitim alanındaki birikiminin yurt dışında paylaşılması ihtiyacına dayandığını belirtti.

Özdil, 'Hayat boşluk kabul etmiyor. Eğitim alanında boşluk bırakılmamalı.' dedi.

Darbe girişiminin ardından FETÖ iltisaklı eğitim kurumlarının devralınmasının vakfa ek bir sorumluluk yüklediğini ifade eden Özdil, devraldıkları okullarda idari, hukuki, mali, fiziki ve akademik açıdan kapsamlı bir rehabilitasyon süreci yürütmek zorunda kaldıklarını anlattı.

Özdil, vakfın bugün 66 ülkede faaliyet gösterdiğini, bunların 57'sinde eğitim kurumları bulunduğuna değinerek, tek tip bir eğitim modeli dayatmak yerine her ülkenin kendi ihtiyaçlarını ve bakış açısını merkeze alan bir yaklaşım benimsediklerini söyledi.

-'Darbe girişimi Türkiye'yi daha bağımsız bir dış politika çizgisine yöneltti'

İstanbul İbn Haldun Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Numan Telci de darbe girişimini yurt dışında öğrendiğini anlattı.

Telci, ertesi gün Türkiye'nin ABD'deki konsolosluğu önünde toplanan kalabalığın büyük bölümünün Arap ve diğer Müslüman ülkelerden gelen insanlardan oluştuğunu, bu tablonun 15 Temmuz'un uluslararası yankısını gösterdiğini söyledi.

Kalkışmanın arkasında Türkiye'nin bölgesel ve küresel ölçekte daha bağımsız bir aktör olmasını istemeyen çevrelerin beklentilerinin bulunduğunu vurgulayan Telci, aradan geçen 10 yılda bu hesabın tersine döndüğünü kaydetti.

Telci, darbe girişiminin Türkiye'yi zayıflatmak yerine daha kararlı, daha özgüvenli ve daha bağımsız bir dış politika çizgisine yönelttiğini belirterek, bu dönemde savunma sanayisi ve dış politikanın öne çıkan iki alan olduğunu ifade etti.

Panel programının ardından ayrıca 15 Temmuz temalı fotoğraf sergisi katılımcıların ziyaretine açılırken, Hollanda Sivil Toplum Kuruluşları ile düzenlenen anma programında '15/07 Şafak Vakti' filminin gösterimi de yapıldı.

Tek başına gösteri yapan 80 yaşındaki aktivist Vrouwe, turistlerin sıklıkla uğradığı Dam Meydanı'nda haftanın beş günü, hava şartları ne olursa olsun bisikletine taktığı römorkla getirdiği Filistin bayrakları ve Filistin'de yaşananları anlatan pankartlarla İsrail'in Filistin'deki zulmüne dikkati çekiyor.

Aktivist Vrouwe, İsrail'in işgalini anlattığı ve Filistinliler için bağış topladığı gösterisinden ilerleyen yaşına rağmen vazgeçmiyor.

Amsterdam'ın merkezinde bugüne kadar binlerce gösteri yapan Vrouwe, AA muhabirine yaptığı açıklamada, amacının siyonizmi teşhir etmek ve Gazze'deki insanlar için bağış toplamak olduğunu söyledi.

Dam Meydanı'ndaki gösterilerine katılmak için yaşadığı Purmerend kentinden Amsterdam'a her gün yaklaşık 30 kilometre bisikletle gidip geldiğini anlatan Vrouwe, '1946 doğumluyum yani şu anda 80 yaşındayım. Ben İsrail'den daha yaşlıyım.' dedi.

Vrouwe, 2014 yılından bu yana Dam Meydanı'nda tek başına gösteri yaptığını belirterek başlangıçta iki haftada bir pazar günleri gerçekleştirdiği eylemlerini, bugün haftada 5 gün sürdürdüğünü söyledi.

- 'İsrail, Filistin halkına yönelik sürekli bir aşağılama politikası uyguluyor'

Balfour Deklarasyonu'nda başlayan tarihi süreç hakkında insanları bilgilendirmek istediğini belirten Vrouwe, şunları kaydetti:

'Bugün bu (Balfour Deklarasyonu) soykırım olarak yaşanıyor. Yaşananlar aslında hep aynı. İsrail, Filistin halkına yönelik sürekli bir aşağılama politikası uyguluyor. Kendini Filistin halkından üstün görüyor. Bu anlayış, Balfour Deklarasyonu sonrasındaki kuruluş sürecinde de vardı. O dönemden itibaren Filistinlilerin bu topraklardan gitmesi gerektiği düşünülüyordu ama onlar gitmedi. Bu yüzden direndiler.'

Gösterisi sırasında insanlardan genel olarak olumlu tepkiler aldığını anlatan Vrouwe, 'Burada olmamı takdir ediyorlar. Elimi sıkıyorlar, iltifat ediyorlar. Tabii beni lanetleyenler de oluyor.' ifadelerini kullandı.

Vrouwe, Hollanda'da hükümetinin kendisini hayal kırıklığına uğrattığını belirterek 'Uluslararası hukukun bu kadar açık şekilde ihlal edilmesine göz yumulacağını hiç düşünmemiştim. Hollanda, İsrail'in en büyük ticari ortaklarından biri. Bu ticaretin durdurulması gerekiyor. Hollanda çok şey yapabilir ama yapmıyor.' diye konuştu.

- 'İsrail'i her zaman koruyup kolladılar'

Gazze'de olanlara değinen Vrouwe, şunları kaydetti:

'Yaşananlar korkunç ve durmadan devam ediyor. Dışarıdan kimsenin müdahale etmemesi anlaşılır gibi değil. Batı medeniyeti bu hikayenin tamamında sorumluluk taşıyor. İsrail'in bugünkü noktaya gelmesine onlar izin verdi. İsrail'i her zaman koruyup kolladılar. Bu, gerçekten anlaşılmaz bir durum.'

Vrouwe, topladığı bağışların Gazze'deki ailelere ulaştırıldığını belirterek 'Örneğin geçen hafta bir haftada 1200 avrodan fazla topladım. Böylece Gazze'deki 14 aileye 150'şer avro gönderebildim.' dedi.

Gazze'deki insanlarla her gün iletişim halinde olduğunu söyleyen Vrouwe, 'Hepsi burada bağış topladığımı biliyor. İhtiyaç çok büyük. Açlık var, çocuklar var, hastalıklar var. Durum gerçekten çok üzücü.' ifadesini kullandı.

- 'Gücüm yettiği sürece gösteriye devam edeceğim'

Vrouwe, ilerleyen yaşına rağmen mücadelesini sürdüreceğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

'Ben gücüm yettiği sürece gösteriye devam edeceğim. Ben burada aynı zamanda uluslararası hukuk için duruyorum. İnsan hakları ve uluslararası hukuk benim için birinci önceliktir. Birilerinin çıkıp artık bunun sona ermesi gerektiğini söylemesi gerekiyor. Daha fazla insanın çok büyük suçlar işlendiğinin farkına varması gerekiyor. Bunun durması lazım.'

Uluslararası topluma da çağrıda bulunan Vrouwe, 'İnsanların harekete geçmeleri, seslerini yükseltmeleri ve buna (İsrail'in zulmüne) karşı olduklarını her yerde göstermeleri gerekir. Benim dileğim budur. Direnin. Oradaki suç işleyenlere karşı mücadele etmeye devam edin.' diye konuştu.

Etkinlikte, Rotterdam kent merkezindeki 42 binanın düz olarak inşa edilen çatıları halka açılırken, ziyaretçiler; merdiven ve köprülerle birbirine bağlanan 12 çatıyı, çatıdan çatıya yürüyerek gezdi ve kentin manzarasını seyretti.

Yeşil alan düzenlemeleriyle parkı andıran çatılara çıkma imkanı bulan ziyaretçiler, kenti; farklı mimari yapılara sahip binaları ve manzarayı izledi. Bazı çatılarda da çeşitli etkinlikler düzenlendi.

Rotterdam kent merkezinde yaklaşık 150 futbol sahası büyüklüğünde düz çatı bulunuyor.

Kent genelindeki çatılarda bulunan yaklaşık 1 milyon güneş paneli de 110 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek miktarda enerji üretiyor.

11'incisi düzenlenen etkinlik, yarın ve 6-7 Haziran'da da yapılacak.

Müslümanlar, bayram namazı için sabahın erken saatlerinde kentlerindeki camilere akın etti.

Schiedam kentindeki yüzlerce Müslüman, İslam Toplumu Milli Görüş Teşkilatları Güney Hollanda Bölgesi'ne (IGMG GH) bağlı Yıldız İslam Merkezi'nde bayram namazını kılmak için bir araya geldi.

Cami imamı Mustafa Yüce, namazın ardından okuduğu hutbede kurbanın paylaşmanın ve diğerkamlığın bayramı olduğunu söyledi.

Sahip olduklarımızın ihtiyaç sahipleriyle bölüşmek, gönüller arasında köprü kurmak olduğunu belirten Yüce, 'Bugün bayram ama ne yazık ki bugün dünyamız, pek çok acının ve çatışmanın gölgesinde bayrama girmektedir. Farklı coğrafyalarda süregelen savaşlar, masum insanların hayatını karartmakta, çocuklar, kadınlar ve yaşlılar büyük sıkıntılar yaşamaktadır.' diye konuştu.

Yüce, Müslümanların sadece kendi hayatlarında değil, tüm dünyada barışın hakim olması için çalışması ve bütün dindaşlarıyla birlikte bayram yapabilmek için dua etmesi gerektiğini dile getirdi.

Bayramda kalpleri kin ve nefretten azade kılmaya çağıran Yüce, 'Sevgi ve hoşgörünün öncelikle nefsimizde ve sonrasında çevremizde hakim olmasını arzulayalım. Kırgınlıkları bir kenara bırakalım ve dargın olduğumuz kardeşlerimizle barışalım. Ailemizden başlayarak çevremize, toplumumuza ve tüm insanlığa huzur ve güven taşıyalım.' ifadesini kullandı.

Namaz için saf tutan Müslümanlar, daha sonra bayramlaştı.

Hollanda'nın başkenti Amsterdam'da yaşayan 21 yaşındaki tarih öğrencisi van Schaik, AA muhabirine, neden filoya katıldığını, İsrail'in filoya saldırılarını ve hapishanede yaşadıklarını anlattı.

Van Schaik, Gazze'de yaşananlara sessiz kalamadığı için filoya katıldığını belirterek '2,5 yıldır herkes gerçekleşen soykırım görüntülerini görüyor. Hollanda'nın birçok yerinde eylemlere katıldım ama hiçbir şey yeterli gelmedi. Yapabileceğim en büyük şey, bedenimi ve hayatımı ortaya koymaktı.' dedi.

Filoda bulunan teknelerin İsrail tarafından yasa dışı şekilde kaçırıldığını ve kendilerine silah doğrultulduğunu dile getiren van Schaik, 'Bize plastik mermilerle ateş ettiler. Kendi teknemizin güvertesine zorla çıkardılar. Ardından sert şekilde gözaltına alındık ve iki gece boyunca askeri gemilerde yasa dışı tutulduk. Oysa biz insani bir barış misyonundaydık.' ifadelerini kullandı.

Van Schaik, aktivistlerin kötü koşullarda tutulduklarını anlatarak '180 kişi, 4 küçük konteynerde adeta hayvanlar gibi tutuldu. Bazı insanların yatacak yeri yoktu, gece boyunca sırayla soğukta dolaşmak zorunda kaldık. Kıyafetlerimize el konulduğu için herkes çok üşüyordu. Ne olacağını bilmiyorduk.' diye konuştu.

- 'Tişörtümü yukarı kaldırıp fotoğraf çektiler ve buna güldüler'

Daha sonra İsrail'de hapishanede tutulduklarını ve İsrail askerlerinin aktivistlere fiziksel şiddet uyguladıklarını belirten van Schaik, şunları söyledi:

'İnsanlar, ağır şekilde darbedildi. Arkadaşlarımın kaburgaları ve burunları kırıldı. Beni saçlarımdan sürüklediler, tekmeleyip dövdüler. Tişörtümü yukarı kaldırıp fotoğraf çektiler ve buna güldüler. Ellerimden ve ayaklarımdan kelepçelendim. Yerde sürüklendim. Hayatımda gördüğüm en sadist şey, İsrail askeridir. Askerler, insanların acılarıyla alay ediyordu. Yaşadıklarımız, Filistinlilerin her gün maruz kaldıklarının sadece küçük bir parçasıydı.'

Van Schaik, İsrail askerleri için 'canavar' nitelemesinde bulunarak, 'Kaldığımız hücrede bize ait olmayan kan izleri vardı. Bunun Filistinlilere ait olduğunu biliyorduk. Bazı insanlar, kendi hücrelerinde infaz izleri gördüklerini anlattı. Duvarlarda Arapça, 'Dünya, bu duvarlar arasında yaşananları görseydi sadece gözyaşıyla değil kanla ağlardı.' yazıyordu. Bu yazı beni derinden yaraladı.' dedi.

- 'Başımı olabildiğince dik tuttum çünkü İsrail'in başımı eğmesini kabul etmiyorum'

İsrail askerlerinin kendilerini sert şekilde ileri iterek başlarını aşağı doğru bastırdığını anlatan van Schaik, 'Ama başımı olabildiğince dik tuttum çünkü İsrail'in başımı eğmesini kabul etmiyorum. Tek düşünebildiğim şey tükürmekti çünkü İsrail'den gelen hiçbir şeyi kabul etmiyorum. İsrail, bir ülke değil. Askerleri bir canavar. Bize hayvan muamelesi yaptılar. Bu (tükürmek), hissettiğim öfkeyi dışa vurabildiğim tek yoldu ama bu kesinlikle yeterli değildi. Bu yüzden tekrar gidip onların yüzüne daha fazla tüküreceğim.' ifadelerini kullandı.

Hollanda hükümetinin, İsrail'in aktivistleri alıkoyarak kötü muamelede bulunmasına tepkisiz kaldığını söyleyen van Schaik, 'Hollanda hükümeti, vatandaşlarının yasa dışı şekilde kaçırılmasına rağmen asgari düzeyde bile tepki göstermedi. İsrail'in uluslararası hukuku ihlal eden, insanları sistematik şekilde öldüren bir devlet olduğunu görmezden gelmek utanç verici. Hollanda, sessiz kalarak İsrail'e destek veriyor. Bu sessizlik, Hollanda'yı da bu soykırımın suç ortağı yapıyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Gazze'de yaşananlar sona erene kadar eylemlerine devam edeceğini vurgulayan van Schaik, 'Kesinlikle yine gideceğim. Gerektiği sürece tekrar döneceğim ve mücadele etmeyi sürdüreceğim. Bu soykırım, bu şekilde sürerse insanlığımızı kaybedeceğiz. Buna izin veremem.' diye konuştu.

- 'Kızımın yaptıklarıyla gerçekten gurur duyuyorum'

Van Schaik'ın babası da kızının filoya katılma kararını desteklediğini ancak büyük endişe yaşadıklarını belirtti.

Baba Frank van Schaik, 'Kızımın yaptıklarıyla gerçekten gurur duyuyorum. Çok genç yaşına rağmen uzun zamandır eylemlere katılıyor ve mücadele ediyor. Yaşananlardan dolayı çok üzgünüm ama aynı zamanda yaptığı şeyi çok cesur ve doğru buluyorum.' ifadelerini kullandı.

Kızının filoya katılma kararının ailesi açısından zor olduğunu anlatan van Schaik, 'Çok korktuk çünkü ne olabileceğini biliyorduk. İsrail'de özellikle Filistinlilere yönelik yaşananları uzun zamandır biliyoruz. Önceki filolarda da çok ciddi olaylar yaşandı.' dedi.

Filoya müdahalenin kendileri için 'çok gergin ve korkutucu' bir süreç olduğunu dile getiren baba van Schaik, şunları kaydetti:

'Bunun olacağını biliyorduk. Başka bir senaryo düşünmek zordu. Yaklaşık 48 saat boyunca neredeyse hiçbir haber alamadık. Arada sırada bazı görüntüler geliyordu. Bir noktada onun gemiden inerken tükürdüğü görüntüleri gördüm. İçimden 'Tükürme' diye düşündüm ama bunu yaptı ve neden yaptığını anlıyorum. Orada çok daha kötü şeyler olabilirdi. Daha ağır yaralanabileceğinden korkuyordum.'

Baba van Schaik, ailece yeniden bir araya geldikleri anı anlatarak 'Eşim ve iki erkek kardeşiyle birlikte ona sarılmak çok güzeldi. Bir kız kardeşi de var. Hepimiz için çok özel bir andı.' diye konuştu.

Uluslararası Demokratlar Birliği (UID) Hollanda tarafından başkent Amsterdam'da düzenlenen panele, Türkiye'nin Amsterdam Başkonsolosu Mahmut Burak Ersoy, Hollanda Temsilciler Meclisi Denk Partisi Milletvekili Stephan van Baarle, UID Genel Başkanı Kenan Aslan, UID Hollanda Başkanı Ertuğrul Kurt, antropolog ve akademisyen Prof. Dr. Thijl Sunier, avukat Florian Drenth ve insan hakları avukatı Els van de Loo katıldı.

Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan panelde yapılan konuşmalarda, ülkede yaşayan Müslümanların uzun yıllardır yapısal ayrımcılığa maruz kaldığı ve hükümetin bu konuda yeterli adım atmadığı vurgulandı.

Konuşmalarda, hükümetin, Müslümanları hedef aldığı ileri sürülen bazı yasa ve düzenleme hazırlıkları da eleştirildi. Kur'an kurslarına yönelik denetim mekanizmalarını içeren düzenlemeler ile İslami ihtiyaçların sınırlandırılmasına yönelik yasa tekliflerinin, Müslümanların temel haklarını kısıtladığı bildirildi.

Öte yandan panelde, tüm zorluklara rağmen Hollanda'daki Müslüman toplumun giderek daha güçlü ve örgütlü hale geldiği ifade edildi. Konuşmalarda, Müslümanların siyasetten hukuka, girişimcilikten mühendisliğe kadar toplumun her alanında daha görünür olduğu belirtildi.

- 'Küresel barışa, güvenliğe ve insan onuruna doğrudan bir tehdittir'

Program öncesi konuşma yapan Türkiye'nin Amsterdam Başkonsolosu Mahmut Burak Ersoy, Müslüman karşıtlığı ve yabancı düşmanlığındaki artışın küresel barış ve toplumsal birliktelik açısından ciddi tehdit oluşturduğunu söyledi.

Ersoy, 'Küresel barışın, karşılıklı saygının ve toplumsal birlikteliğin temel değerlerinin ciddi sınamalardan geçtiği bir dönemde bir araya gelmiş bulunuyoruz.' dedi.

Müslüman karşıtlığı ve yabancı düşmanlığının endişe verici şekilde yükseldiğine dikkati çeken Ersoy, 'Bu artık yalnızca toplumsal hoşgörüsüzlük meselesi değildir, küresel barışa, güvenliğe ve insan onuruna doğrudan bir tehdittir.' ifadelerini kullandı.

Nefret söyleminin yalnızca fiziksel alanda değil dijital dünyada da yayıldığını ifade eden Ersoy, 'Sosyal medya, özellikle Müslümanlara karşı nefreti körükleyen kontrolsüz bir alan haline gelmiştir.' diye konuştu.

Türkiye'nin bu konudaki tutumunun net olduğunu vurgulayan Ersoy, 'Bizler her zaman Hristiyanlığa, Yahudiliğe, İslam'a veya diğer inançlara yönelik olsun, dini nefrete karşı verilen uluslararası mücadelenin ön saflarında yer aldık. İslam karşıtlığı, antisemitizm veya inançlara ve değer sistemlerine yönelik her türlü tehditkar söylemin açık ve tereddütsüz şekilde kınanması gerektiğine inanıyoruz.' dedi.

Küresel taahhütlere rağmen Kur'an-ı Kerim'in yakılması ve aşağılanması gibi provokatif eylemlerin sürdüğünü belirten Ersoy, Müslüman kadınlar ve gençlerin günlük yaşamlarında sistematik ayrımcılığa maruz kaldığını dile getirdi.

İfade özgürlüğünün, nefret söylemi, ırkçılık ve provokasyon için bir gerekçe olamayacağını vurgulayan Ersoy, 'Gelin, nefret diline karşı kararlı ve birlik içinde duralım, onun yerine adaletin ve karşılıklı saygının evrensel değerlerini hakim kılalım.' değerlendirmesinde bulundu.

- '1970'li yıllardan bu yana ayrımcılığın var olduğunu biliyoruz'

Milletvekili Baarle da Müslüman karşıtlığı ile mücadelede yıllardır yeterli adım atılmamasını eleştirerek, '1970'li yıllardan bu yana ayrımcılığın var olduğunu biliyoruz. Bu durum sayısız araştırmayla ortaya konuldu ancak siyasetin buna karşı çok yetersiz kaldığını her seferinde yeniden görüyoruz. Bu da beni gerçekten çok öfkelendiriyor.' dedi.

Toplumda büyük bir güç gördüğünü ifade eden Van Baarle, Hollanda'daki Müslüman toplumunun ülkedeki yerini giderek daha fazla sahiplendiğini belirterek, 'Dedeleriniz ellerinde bir bavulla Hollanda'ya geldi. Atalarınızın kanı, teri ve emeği bu ülkede var. Onlar bu ülkenin inşasına katkıda bulundu. Bizler de hep birlikte bu ülkeyi daha iyi hale getirmek için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz. Buna herkes dahildir, özellikle de Hollanda'da yaşayan Müslümanların yaptığı büyük katkılar.' diye konuştu.

UID Genel Başkanı Aslan da Müslüman toplumun devlet kurumlarına güveninin zedelendiğini söyleyerek, 'Sürekli sanki yanlış bir şey yapıyormuşuz gibi bir köşeye itiliyoruz. Oysa saklayacak hiçbir şeyimiz yok. Yapmadığımız bir şey için neden kendimizi savunmak zorunda kalıyoruz?' ifadesini kullandı.

Müslüman toplumun değişim beklentisi içinde olduğunu dile getiren Aslan, 'Bu konunun gündemde tutulması için toplum tüm katmanlarında mücadele etmeli ve her alanda varlık göstermeliyiz. Sivil toplum kuruluşları olarak bu tür paneller ve programlar düzenliyoruz. Bunu sadece Hollanda'da değil, diğer ülkelerde ve farklı kuruluşlarla birlikte de gerçekleştiriyoruz. Bunun devam etmesi büyük önem taşıyor.' dedi.

Müslüman toplumun artık daha eğitimli ve toplumun her alanında aktif olduğunu vurgulayan Aslan, 'Aramızda girişimciler, avukatlar ve mühendisler var. Eğitim seviyemizin yükselmesiyle birlikte öz güvenimiz de arttı. Bu gücü hep birlikte İslamofobi ile mücadelede kullanmalıyız.' değerlendirmesinde bulundu.

UID Hollanda Başkanı Kurt da Müslüman karşıtlığının yalnızca raporlarda yer alan uzak bir kavram olmadığını belirterek, bunun insanların günlük hayatında hissedilen bir gerçek olduğunu anlattı.

Müslüman karşıtlığının özellikle gençler ve Müslüman kadınlar üzerinde derin etkiler bıraktığını ifade eden Kurt, toplumun bu konuda sessiz kalmaması gerektiğini vurguladı.

UID Hollanda olarak değişimin farkındalık, dinleme ve konuşma cesaretiyle başlayacağına inandıklarını kaydeden Kurt, panelin farklı deneyim ve hikayeleri paylaşarak toplumsal anlayışı güçlendirmeyi amaçladığını belirtti.

Kurt, 'Gerçek değişim yarın başlamaz. Gerçek değişim burada başlar, şimdi başlar.' dedi.

Türk Halk Oyunları Vakfınca Rotterdam kentinde düzenlenen yarışmaya, son beş yılın dereceye giren halk oyunu ekipleri katıldı.

Yarışmaya Amsterdam'dan katılan ve Hollandalılardan oluşan halk oyunu ekibi 'Palonia' da 'Kafkas' oyununu sergiledi.

Türkiye'nin Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan ve Türkiye'nin Amsterdam Başkonsolosu Mahmut Burak Ersoy'un da katıldığı etkinlikte 8 ekip, Anadolu'nun farklı bölgelerine ait halk oyunlarını sergiledi.

Hollanda'nın farklı kentlerinin yanı sıra Almanya'dan ve Belçika'dan da halk oyunu ekibi katıldı.

Yarışmanın birincisi Almanya'dan 'Nefes' ekibi olurken Tiel'den yarışmaya katılan 'Altın Adımlar' ekibi ikinci, Brüksel'den 'Dillere Destan' ekibi ise üçüncü oldu.

Den Bosch kentinden katılan Boşnaklardan oluşan 'Bkud Zlatni' ekibi de seyirci ödülüne layık görüldü.

Birinci olan ekibi açıklayan Yazgan, yarışmayı düzenleyen vakfın başkanı Altay Demirci'ye teşekkür ederek, 'Kendi ülkemizin, tarihimizin ve akrabalarımızın kültürünü ile danslarını Batı Avrupa'da bir sahnede hep birlikte yaşamak ve görmek çoğumuzun hayali.' dedi.

Yarışmada bulunmaktan mutlu olduğunu belirten Yazgan, 'Emek veren herkese çok teşekkür ederim. Hepinizin emeği çok değerli. Büyük gurur duydum.' ifadesini kullandı.

Nekbe'nin 78. yılını ve İsrail'in işlediği soykırımı protesto etmek isteyen yüzlerce kişi, Amsterdam'ın Dam Meydanı'nda toplandı.

Konuşmacılardan Mohammed Kotesh, Nekbe'nin adaletsizliğin başlangıcı olduğunu ve bunun halen sürdüğünü belirterek, şunları söyledi:

'Bugün Gazze Şeridi'nde devam eden soykırım, bir istisna değildir. Bu devam eden Nekbe'nin en kanlı bölümüdür. İşgalci hala aynı doktrini kullanmaktadır. Öldürme, sindirme ve sürgün. Nekbe, ancak tam geri dönüş sağlandığında, savaş suçluları hesap verdiğinde ve haklar iade edildiğinde sona erecektir. Her meydanda sesinizi yükseltin, adalet talep edin ve asla vazgeçmeyin. Adaletsizlik karşısında susmak, suça ortak olmaktır.'

Göstericiler, '78 yıldır Nekbe, soykırım, yerinden edilme ve işgal', 'Özgür Filistin' ve 'İsrail'in cezasızlığına ve Avrupa'nın suç ortaklığına son ver.' yazılı dövizler taşıdı.

Filistin bayraklarının ve Filistinlilerin topraklarına dönüş mücadelelerini sembolize eden anahtarların taşındığı gösteride, 'Özgür Filistin', 'Bibi, Hitler'den farkın yok, sadece isimleriniz farklı' ve 'İsrail, Orta Doğu'dan defol' sloganları atıldı.

Göstericiler, konuşmaların ardından yürüyüş yaparak, Dam Meydanı'na geri döndü.

Meydana ulaşan göstericiler, İsrail bayrağı ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve aşırı sağcı İsrailli Bakan Ben-Gvir'in fotoğraflarını asarak, bayrağa ve söz konusu fotoğraflara ayakkabı fırlatıp protesto etti.

Göstericiler daha sonra Ben-Gvir'in fotoğrafını sembolik olarak bir idam sehpasına astı.

- Nekbe

Filistinliler, İsrail'in 14 Mayıs 1948'de işgal ettiği Filistin topraklarında bağımsızlığını ilan etmesi ve Filistinlileri zorunlu göçe tabi tutması nedeniyle 15 Mayıs'ı 'Nekbe' (Büyük Felaket) olarak anıyor.

İsrail güçleri, Nekbe sırasında 1 milyona yakın Filistinliyi zorla topraklarından çıkararak sürgün etti, Filistinlilere ait 675 köy ve kasaba yok edildi.

Siyonist çeteler, 70'ten fazla katliam yaptı ve bu olaylarda 15 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi.

Hollanda Değirmenler Vakfının organize ettiği 'Ulusal Değirmen Günü' bu yıl 53'üncü defa düzenlendi.

Hollanda'ya gelen turistlerin mutlaka uğradığı yer olan Zaanse Schans köyünde ise 18'inci yüzyıla ait değirmenler her yıl olduğu gibi ziyaretçilerin akınına uğradı.

Başkent Amsterdam'ın kuzeyinde olan Zaanse Schans, tarihi evleri, yel değirmenleri, depoları ve zanaat atölyeleriyle dolu bir kültürel miras olarak öne çıkıyor.

Köyde, değirmenlerin yanı sıra 17. yüzyılı anımsatan ve içinde insanların yaşadığı evler de bulunuyor.

Zaanse Schans'ı ziyaret edenler, yel değirmenlerinin önünde yürüyüş yapıp, hatıra fotoğrafı çektiriyor.

Batı Avrupa'nın en eski sanayi bölgesi olan Zaanse Schans köyü ve çevresinde, bir dönem aynı anda yaklaşık altı yüz yel değirmeni faaliyet gösterdi.

İspanya'dan ailesi ile birlikte Hollanda'ya gezmek için gelen Carla Madurga, AA muhabirine, Zaanse Schans'ta çok sayıda değirmen olduğunu ve bunu sevdiğini söyledi.

Madurga, 'Büyükannem, büyükbabam, annem, babam ve kardeşimle buradayız. Burayı seviyorum. Burası çok yeşil ve gerçekten çok güzel.' dedi.

Brezilya'dan arkadaşı ile Hollanda'ya ilk defa gelen Mariana Dorea da, 'Zaanse Schans'a ilk kez geliyorum çünkü daha önce Amsterdam'a gelip buraya gelme fırsatım olmamıştı. Gerçekten çok güzel ve çok ilginç.' ifadesini kullandı.

Aslen Hindistanlı olan ve İngiltere'de yaşayan Tharun Thankachan da, 'Burada ilk yel değirmeninin kurulduğunu duydum, bu yüzden görmek istedim. Gerçekten çok güzel bir yer.' diye konuştu.

- Dünyanın en yüksek değirmeni Hollanda'nın Schiedam kentinde

Hollanda'daki 1200 değirmen arasında dünyanın en büyük değirmenleri Schiedam kentinde bulunuyor.

Kentteki 8 değirmen arasında yer alan ve dünyanın en büyüğü olarak kayıtlara geçen 33,3 metre boyundaki De Noord değirmeni, 15. yüzyılda yapıldı. Daha önceleri fırıncılar için yem ve buğday unu öğütmek için kullanılan değirmen 35 yıldır restoran olarak hizmet veriyor.

Refahının önemli bir bölümünü değirmenlere borçlu olan ülkedeki rüzgar ve suyla çalışan değirmenler farklı işlevlere sahipti. Yüzyıllar boyunca değirmenlerde tahıl öğütüldü, kereste biçildi, tohumlardan yağ çıkarıldı. Ayrıca kağıt ile boya üretiminde ve pirinç soyma işlemlerinde de kullanıldı.

Ülkedeki en yaygın endüstriyel değirmen ise un değirmeni. Burada ekmeğin temeli olan tahıl un haline getirildi. 13. yüzyıldan itibaren nüfus artması ile tahıl talebi de artan ülkede daha fazla un değirmeni yapıldı. Ülkede faaliyette olan birçok un değirmeni bulunuyor.

UNESCO'nun 'Dünya Miras Geçici Listesi'ndeki Kinderdijk köyünde ise 15'inci yüzyıla ait 19 değirmen bulunuyor.

Utrecht tren garında toplanan göstericiler, Gazze'ye insani yardım ulaştırmak amacıyla yola çıkan Küresel Sumud Filosu'na İsrail ordusunun saldırmasına tepki gösterdi.

Yürüyüş yapan göstericiler, bir süre şehir içi otobüslerin tek geçiş noktası olan kavşakta oturma eylemi yaparak trafiği engelledi. Bu sırada onlarca şehir otobüsü, trafikte uzun kuyruklar oluşturdu ve ulaşımda aksaklıklar yaşandı.

'Gazze'deki soykırımı durdur' yazılı pankart ve 'Boykot İsrail', 'Ateşkes bir yalan' ve 'Ablukayı kırmaya yardım et' dövizleri taşıyan göstericiler, 'Özgür Filistin', 'Tüm siyonistler ırkçıdır' ve 'Tuğla tuğla, duvar duvar, İsrail yıkılacak' sloganları attı.

- 'İnsanlar her gün açlıktan ölüyor ve insanların gerçekten ilaca ihtiyacı var'

Gazze'ye gıda yardımı ulaştırmak için Ekim 2025'te Küresel Sumud Filosu'na katılan ve İsrail ordusu tarafından gözaltına alınan Emmy Vonk, AA muhabirine, İsrail ordusunun uluslararası sularda filoya saldırısını protesto etmek için bir araya geldiklerini söyledi.

Vonk, İsrail ordusunun saldırısının kabul edilemez olduğunu belirterek, 'Bu, İsrail'in uzun zamandır yaptığı bir şey. İsrail'e yaptırımlar uygulanması için hükümetimizi bu konuda bir şeyler yapmaya çağırıyoruz.' dedi.

İsrail'in Gazze'ye gıda engelinin anlaşılmaz olduğuna dikkati çeken Vonk, 'Hala soykırım devam ediyor. İnsanlar her gün açlıktan ölüyor ve insanların gerçekten ilaca ihtiyacı var.' ifadesini kullandı.

Vonk, İsrail'in her gün savaş suçu işlediğini vurgulayarak, 'Biz bunun artık durması gerektiğini ve herkesin sokağa çıkıp, buna karşı sesini yükseltmesi gerektiğini düşünüyoruz.' diye konuştu.

Gazze'ye gıda yardımı ulaştırmak için Ekim 2025'te Küresel Sumud Filosu'na katıldığını aktaran Vonk, 'Orada ben de gözaltına alındım. Bu gerçekten hiç hoş değildi. İnsan haklarımızı ihlal ettiler. Şimdi bunu yine yapıyorlar. Ve asıl soru şu; İsrail'in buna ne kadar daha devam etmesine izin vereceğiz?' değerlendirmesinde bulundu.

Yürüyüş, tren garında son buldu.

Anadolu Ajansının uluslararası kuruluşlara liderlik eden Türk yöneticilerle yaptığı 'Zirvedeki Türkler' başlıklı röportaj serisinin konuğu olan Abay, Ankara'dan küresel finans dünyasına uzanan kariyer yolculuğu, önemli kararları ve bankacılık sektöründeki hızlı dönüşümü anlattı.

Anne ve babası Kayserili olan Abay, 1977'de Ankara'da doğdu. Abay, üniversite dahil eğitim hayatının büyük bölümünü Ankara'da geçirdi. Kalabalık bir aileyle 'paylaşılan, büyük sofralarda' büyüdüğünü söyleyen Abay, 'inanılmaz fedakar bir annesi' olduğunu söyledi.

Abay, annesinin tüm hayatı boyunca kendisini desteklediğini belirterek, 'Annemin fedakarlığının bende çok etkisi oldu. Sürekli bizi bir şeyler yapmaya yönlendirdi. Belki de annem üniversiteye gitmediği ve iş hayatında böyle bir kariyeri olmadığı için kendi kızının bunu en iyi şekilde yapabileceğiyle ilgili çok destekledi. Türkiye'de bu şekilde çok anne var.' dedi.

Ailesinde özellikle kadınlarda mesleki olarak genellikle öğretmenliğin öne çıktığını dile getiren Abay, Bilkent Üniversitesi İktisat Fakültesi'ni kazandığında ekonomi alanını bilinçli olarak seçmediğini anlattı.

Abay, şu anki çocuklarda olduğu gibi bilinçli ve yönlendirmeyle bir eğitim hayatı olmadığını ifade ederek, o yılları şöyle aktardı:

'Benim hep bir şeyleri iyi yapmak ve başarmak konusunda bir merakım vardı. O zamanlar da Bilkent'in burslu bölümü yüksek puanlıydı. Tüm üniversitelerin içinde hangi okulun daha yüksek puanlı olduğuna baktım ve ona girmeye çalıştım. O yaşlarda 'ekonomi veya mühendislik okuyayım' gibi bir bilincim yoktu. Geriye dönüp baktığımda her zaman söylediğim, benim ilgim matematik ve fen alanındaydı. Aslında keşke mühendislik okusaymışım, bunu ekonomi kötü bir bilim dalı diye söylemiyorum ama mühendisliğe yatkın bir çocuktum ama kız çocuğu olarak kızların da mühendis olabileceği yaklaşımı benim ortamımda çok yoktu. O sanki erkeklerin okuduğu bir bölüm gibi geliyordu. Bu yüzden, fırsatım oldukça gençlere 'Kızlar da erkekler de tüm bölümleri okuyabilir, kız çocuklarının da bu tip alanlardan çekinmemesi ve daha çok yönlendirilmesi lazım.' diyorum. O zaman bu bölümleri bilsem belki çok daha farklı bir iş hayatım da olabilirdi. Şimdi çocuklarımıza eğitim hayatlarıyla ilgili yönlendirmelere bakıyorum da, benim hayatımda büyük bir yönlendirme hiç olmadı.'

- Harvard'da yüksek lisans sonrası kariyerine New York'ta devam etti

Çalışkan bir öğrenci olduğunu ve 'bugünün işini yarına bırakmama' alışkanlığının iş hayatında da devam ettiğini kaydeden Abay, Bilkent Üniversitesi'nden dereceyle mezun olduktan sonra hocalarının akademiye yönlendirdiğini ancak kendisinin 'Kayseri genlerinin' de etkisiyle ticaretle uğraşma fikrine yakın olduğunu anlattı.

Abay önünde örnek de olmadığı için nereden başlayacağını tam bilemediği dönemde üniversitedeki profesör hocalarından birinin yönlendirmesini şöyle anlattı:

'Hiç unutmuyorum, hocalarımdan biri dedi ki 'Bir şirket geliyor kampüse, başarılı çocukları arıyorlar. Sen git onların sunumlarını dinle.' Tamamen tesadüf. McKinsey o zaman Türkiye'de ofis açıyor ve ilk alım olarak 5-6 kişi alacak. O sunumda anlatılanlardan etkilendim ve başvurdum. Çetrefilli bir mülakat sonucunda Türkiye'de o aldıkları küçük grubun içine girdim. Zaten aldıkları herkese o zamanlar birkaç sene çalıştıktan sonra yurt dışına gidip MBA yapma zorunluluğu vardı. Ben iki sene civarı çalıştım ve yüksek lisans için Harvard'ı kazandım.'

Yüksek lisanstan 2003'te mezun olduğu dönemde dünyanın ekonomik olarak çok iyi bir durumda olmadığını kaydeden Abay, New York'ta kalmaya karar vermesinin ardından tekrar McKinsey'nin buradaki ofisine başvurdu ve çalışmaya başladı.

Abay, burada yaklaşık 6 yıl çalıştığı sürede evlendi ve ilk çocuğunu dünyaya getirdi. 'Çocuğunuz olduğunda biraz daha zorlanıyorsunuz, aileniz yanınızda değil. Çocukları bir noktada Türkiye'de mi büyütsek diye de düşünüyordum.' diyen Abay, çalıştığı kurumun İstanbul ofisinden yeniden teklif aldı.

Abay, bu fırsatın kendisine de uyduğunu ve kariyer-özel hayat dengesini daha iyi götürebileceğini de düşünerek New York'tan İstanbul'a döndü.

O dönemler Türkiye ekonomisinin hızlı büyüdüğünü ve çok yabancı yatırımcı olduğunu anlatan Abay, şirketin Türkiye'de bankacılık sektöründeki faaliyetlerini büyütmeye odaklandığını söyledi.

- Doğum izninde ve yaz tatilinde gelen 'beklenmedik telefonlar'

Abay, bu dönemde McKinsey'deki görevi kapsamında Türkiye'de birçok bankayla çalıştığını ve 'tam işleri yoluna oturttuğu' ve ikinci çocuğunun doğum iznindeyken ING'den bir toplantı için telefon aldığını ifade etti.

Bu toplantıdan 7 ay sonra ING Türkiye'nin Genel Müdürü olduğunu aktaran Abay, 'İki çocuğum oldu, işler yoluna oturdu biraz daha sakin gideyim derken 34 yaşında ING Türkiye Genel Müdürü olarak çok daha komplike bir işin başına geçmiş oldum.' dedi.

- Abay'ın devraldığı dönemde ING Türkiye de OYAK Bank'ı satın almıştı

Türkiye'de bankacılık değerlemelerinin yüksek olduğu bu yıllarda Avrupa'nın ekonomik krize girdiğini dile getiren Abay, banka yönetiminin kendisine 'Bu bankayı dijital bir banka yap.' dediğini aktardı.

Abay, o sırada banka bünyesinde dijitale bakan birkaç çalışan olduğunu ancak ING'ye ekonomik olarak yük yaratmadan ING Türkiye'de dijitalleşme sürecini başlattıklarını ifade etti.

Buradaki 9 yıllık genel müdürlük görevinde Türkiye ekonomisi için faydalı alanlar başta olmak üzere, kadın-erkek eşitliği ve kız çocuklarına daha fırsat verilmesini sağlayan sosyal sorumluluk projelerini yaptıklarını anlatan Abay, 'Yıllar içinde o ekipte çalışan arkadaşlarımızın çoğu ING'nin bünyesinde olmak üzere çok iyi kariyerler inşa etti. ING Türkiye'den küresel pozisyonlara gelen birçok Türk var. Ayrıca, Türkiye'deki yönetim ekibimizin sanırım hepsi kadın şu anda.' diye konuştu.

Abay, 2020'ye kadar Türkiye'deki süreci yönetmesinin ardından o yaz grubun yönetim kurulundan yine bir telefon aldığını ifade etti.

ING Grubu'nun yaklaşık bir trilyon avroluk bilançosunun yüzde 40'ını oluşturan Belçika ve Hollanda'yı kapsayan Pazar Liderleri Bölgesi Başkanlığı görevi için 2020'de ailesiyle Amsterdam'a taşınan Abay, Kovid-19'un da başladığı döneme denk gelmesi nedeniyle bu görevdeki ilk aylarının oldukça zor geçtiğini anlattı.

Türkiye'den Avrupa'ya geldiğinde alıştığı dijitalleşmenin burada olmadığını ve dijitalleşme sürecini Avrupa'da hızla uygulamaya başladığını söyleyen Abay, 'Türkiye'deki bankacılık sektörü çok dijital. Sadece bankacılık değil, mesela e-devlet gibi bir yapı Avrupa'da birçok yerde yok. Ülke olarak bizim altyapı ve dijitalleşmemiz birçok Avrupa ülkesinin ilerisinde.' ifadelerini kullandı.

Öte yandan Belçika ve Hollanda'nın ana dillerini bile konuşmadığı için de ilk 12-18 aylık döneminde çok zorlandığını anımsayan Abay, buna rağmen konfor alanından çıkmanın gelişim için önemli olduğuna inanıyor.

Abay, Belçika ve Hollanda'yı kapsayan görevinin ardından 2022'de ING Belçika Yönetim Kurulu Başkanı olarak atanarak ING Belçika'nın 150 yıllık tarihindeki ilk kadın Yönetim Kurulu Başkanı oldu ve 2023'e kadar bu görevi sürdürdü.

Halihazırda ING Grubu'nda 10 ülkeden sorumlu ING Grubu Global İcra Kurulu Üyesi ve Global Perakende Bankacılık Başkanı olarak görev yapan Abay, 600 milyar avronun üzerinde mevduat ve 500 milyar avroyu aşkın kredi büyüklüğünü yönetiyor. Abay'ın yönettiği iş kolu ING Grubu karlılığının üçte ikisine karşılık geliyor.

- Kariyerine dokunan mentörler

Abay'ın kariyerine dokunan önemli insanlar da olmuş. Halihazırda BBVA Grup Üst Yöneticisi Onur Genç'in McKinsey'deyken müdürü olduğunu söyleyen Abay, 'Onur Genç ile yıllarca beraber çalıştık, ona hala çok danışırım.' dedi.

Abay, Güler Sabancı'nın kendisi için çok iyi bir mentör olduğunu ve kendisiyle yıllarca çok vakit geçirdiğini belirterek, kariyerinin birçok önemli adımında Sabancı'nın yön gösterdiğini anlattı.

ING Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı John T. McCarthy'nin kendisine halen fikir verdiğini aktaran Abay, Fiba Grubu Kurucusu Hüsnü Özyeğin'in de kariyeri boyunca yön gösteren önemli insanlar arasında yer aldığını söyledi.

- 'Bankacılıkta teknoloji öngörülemez hızda ilerliyor'

Finans ve bankacılık dünyasında yakından gözlemlediği gelişmeleri de değerlendiren Pınar Abay, bankacılık sektöründe teknolojinin öngörülemez bir hızda ilerlediğini ve artık insanla yaptıkları hemen hemen her şeyin botlarla yapılır hale geldiğini dile getirdi.

Abay, banka bünyesinde botlarla işlem yapan ve insan gibi çalışan ajanlar ürettiklerini belirterek, 'Ben bunu bir sene önce hayal bile edemezdim. Bana ilk anlatıldığında 'olamaz herhalde' diye düşünmüştüm ama görüyorum, oluyor.' diye konuştu.

Öte yandan, müşteriyle iletişim kurarken daha önce kullanılan mesajlaşmanın yerini sesli iletişimin almaya başladığını kaydeden Abay, müşteriyle konuşan ses için bot ve insan ayrımı yapmanın mümkün olmadığını anlattı.

Abay, ajanın müşterinin duygu durumunu bile tahmin edip sesini değiştirebildiğini ifade ederek, sektöre yönelik şu öngörülerini paylaştı:

'Bankalar, teknolojinin iş yapış şeklini çok değiştirdiği yer haline geliyor. Bunu yapamayan bankaların başarılı olma şansları yok çünkü bu teknolojiler o kadar büyük verimlilik sağlıyor ki biz şu anda bile bazı konularda geri kaldığımızı hissediyoruz. Geçen yılki yapay zeka çözümlerini tüm ülkelerimizde uyguladık. Örneğin, bir sene geçti ve yeni bir teknoloji çıktı. Kendimize bakıp teknolojimizi yenilememiz lazım diyoruz. Önceden ancak 40 yılda bir ana bankacılık platformu değiştirirdik. Dolayısıyla benim gördüğüm en büyük değişim bu. Ve bu çok büyük bir avantaja dönüştürülebilir ve bu avantajı yakalayabilen bankalar başarılı olacak, yakalayamayanların hepsinin yok olacağını düşünüyorum.'

- 'Türkiye'den globale hizmet ihracatı'

Türkiye'de bankacılık sektörünün dijital altyapısının ise görece yeni ve değişimlere kolay adapte olabilecek durumda olduğunu söyleyen Abay, Türkiye'deki genç işgücünün bu gelişmelere ayak uydurma konusunda önemli bir avantaj sunduğunu dile getirdi.

Abay, Türkiye'nin bu açıdan 'mükemmel bir pazar' olduğuna işaret ederek, 'Biz bunu gördüğümüz için geçtiğimiz senelerde bankadan ayrı bir şirket kurduk, ING Hubs Türkiye adında. Sadece teknoloji üretimi ve veri analitiği için çok sayıda çalışan arkadaşımız var. Bu kişiler ING Türkiye'nin parçası değil, ayrı bir şirket altında. Türkiye'de iyi eğitimli gençleri bulup işe alıyoruz ve onlar bizim global pazarlarımıza hizmet veriyorlar. Onlar için de müthiş bir kariyer fırsatı.' dedi.

Bu yapılanmadan çok memnun olduklarını ifade eden Abay, bu tür yapılanmaların 'beyin göçünü önleyici adımlar' olduğunu aktardı.

Abay, ING Hubs'ta çalışan sayısını bir yıl içinde 300 kişiye çıkarmayı hedeflediklerini ve sonrasında daha fazla büyüteceklerini açıkladı.

- Gençlere 'çalışmaktan sıkılmamayı öğrenmek' tavsiyesi

Pınar Abay'ın, gençlere tavsiyeleri de var. Bunlardan ilki 'çalışmak'.

Çalışmadan hiçbir şey olmadığını söyleyen Abay, 'Bazen gençlerde şu hissiyata kapılıyorum, bir tıkla bir şeye ulaşabiliyoruz ya, her şey önümüze çok kolay gelecek gibi bir algı olabiliyor. Hiç kimsenin hayatı bir yerlere gelirken çalışmadan olmadı. Her yaşta çalışmak lazım, çalışmaktan sıkılmamayı öğrenmeliyiz. Hayatta bir şeyler yapmak istiyorsak, çalışmamız gerekiyor. Hiçbir genç mesela yazını boş geçirmemeli. Böyle söyleyince çocuklarım bana kızıyor ama bu biraz Kayseri genlerimden de geliyor olabilir. Şans eseri para kazanmak, kariyer yapmak gibi bir şey yok hayatta.' diye konuştu.

Abay'ın ikinci tavsiyesi de 'iyi kalpli insanları etrafında bulundurmak'. Samimi ilişkilere vakit ayırmak gerektiğini dile getiren Abay, 'Çalışmak ve sevgi dolu insanlarla olmak en fazla önerebileceğim iki tavsiyem olur çünkü bunları bazen unutuyoruz gibi geliyor.' diyerek sözlerini tamamladı.

Lahey'de Yeni Barış Hareketi tarafından düzenlenen 'İran'a yönelik savaşı durdur' adlı gösteride, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısı protesto edildi.

Çok sayıda kurum tarafından desteklenen gösteri için Malieveld Meydanı'nda bir araya gelen yüzlerce kişi, yürüyüş sonrası tekrar aynı meydanda bir araya geldi.

Göstericiler, 'İran'a yönelik savaşı durdur' yazılı pankart ve 'Savaşı durdur', 'Barış için çalış', 'Savaşa hayır, kriminal Trump ve Netanyahu', 'Şimdi İsrail'i boykot et', 'İsrail ile Hollanda arasında ilişkiyi durdur' yazılı dövizler ile İran ve Filistin bayrakları taşıdı.

Çok sayıda Hollandalının yanı sıra farklı etnik kökenlerden ve topluluklardan göstericilerin katıldığı yürüyüşte, 'Hollanda hükümetinin savaşa karşı durması gerektiği' mesajı verildi.

Gösteride yapılan konuşmalarda, ABD ve İsrail'in saldırılarının, uluslararası hukukun ve İran'ın egemenliğinin ağır ihlali olduğu ve Orta Doğu'da daha geniş çaplı bir tırmanma riskini artırdığı ifade edildi.

Konuşmacılar, vatandaşların ve sivil toplum kuruluşlarının sessiz kalmaması gerektiğini ifade ederek, Hollanda hükümetine, 'gerilimin düşürülmesi, diplomasi ve siyasi çözümler için tüm imkanlarını kullanma' çağrısı yaptı.

Hollanda'nın, İspanya örneğinde olduğu gibi, bu savaşa karşı açık bir tutum almasını söyleyen konuşmacılar, ülkenin ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını derhal durdurmaya ve uluslararası hukuka uymaya çağırması gerektiğini belirtti.

Konuşmacılar, 'İran'a yönelik savaşı durdurun' çağrısı yaparken, savaşın gerekçelendirilmesine yönelik argümanların geçersiz olduğuna dikkati çekti.

Rejim değişikliği gerekçesiyle yürütülen müdahalelerin, Irak ve Libya örneklerinde olduğu gibi, yıkım, uzun süreli istikrarsızlık ve büyük insani trajedilere yol açtığı hatırlatıldı.

Gösteriye yakın mesafede düzenlenen İran karşıtı gösteri nedeniyle çok sayıda polis görev aldı.

'21 Mart Uluslararası Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Günü' dolayısıyla, Amsterdam'da 21 Mart Komitesi tarafından düzenlenen ırkçılık ve ayrımcılık karşıtı gösteride, ülkedeki ve dünyadaki aşırı sağcı politikalar protesto edildi.

Çok sayıda kurum tarafından desteklenen gösteri için Dam Meydanı'nda bir araya gelen binlerce kişi, Müzeler Meydanı'na kadar yürüdü.

Göstericiler, 'Irkçılığı durdur' ve 'Hep birlikte ırkçılığa ve ayrımcılığa karşı' yazılı pankartlar ve 'Nefreti körükleme, ırkçılığı durdur', 'İslamofobi'yi durdur', 'Mültecilere kapımız açık, ırkçılara değil', 'Biz biriz', 'Soykırımı durdur', 'Özgür Filistin', 'Birlikte yaşam' yazılı dövizler ve Filistin bayrakları taşıdı.

Çok sayıda Hollandalının yanı sıra mültecilerle farklı etnik kökenlerden ve topluluklardan göstericilerin katıldığı yürüyüşte, 'Şiddete, savaşa, ırkçılığa, ayrımcılığa ve İslamofobi'ye hayır.' mesajı verildi.

Yapılan konuşmalarda, ülkede ırkçılığın giderek arttığı, dünyanın her yerinde sağcı ve aşırı sağcı partilerin oylarının çoğaldığı ifade edildi.

Konuşmacılar, İsrail'in Gazze'de işlediği soykırıma, ABD'nin İran, Küba, Venezuela ve Lübnan'a yönelik politikalarına ve saldırılarına tepki gösterdi.

Hollanda'da aşırı sağ partilerin siyasi alandaki varlığının normalleştiğini aktaran konuşmacılar, bu partilerin politikalarının merkez sağ partiler tarafından da benimsendiği yönünde değerlendirmelerde bulundu.

Konuşmacılar, yeni kurulan hükümetin programında, artan Müslüman karşıtlığı (İslamofobi) ve Müslümanlara yönelik nefretle mücadeleye ilişkin somut adımların yer almamasını eleştirirken, İsrail'e yönelik herhangi bir yaptırımın bulunmadığını ve askeri işbirliğinin sürdüğünü ifade etti.

Türkiye'nin Lahey Büyükelçiliği'nde yapılan tören, şehitler için saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı.

Etkinliğe Türkiye'nin Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan, Yeni Zelanda'nın Lahey Büyükelçisi Charlotte Mary Frater, Türkiye'nin Rotterdam Başkonsolosu Sevgi Kısacık, Lahey Askeri Ateşesi Deniz Yarbay Umut Gökaslan ve davetliler katıldı.

İstiklal Şairi Mehmet Akif Ersoy'un da anıldığı programda konuşma yapan Büyükelçi Yazgan, Çanakkale'nin yalnızca bir tarihsel zafer olmadığını, aynı zamanda bugünü anlamaya da ışık tuttuğunu söyleyerek, 'Çanakkale Savaşı bizim istiklal savaşımızın ruhunun aslında kazanıldığı savaştır.' dedi.

Yazgan, diplomatların görevinin savaşların olmamasını sağlamak olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

'Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu tarihten ve Çanakkale'den gelen bir ruhla devam ettirdiğimiz bu yolculukta biz ordu millet olmak zorundayız. Anadolu görev gücünün Rotterdam'da gemilerimizle buraya yaptığı ziyaret sırasında da gördüğümüz üzere ülkemizin de silahlı kuvvetlerimizin de güncel savaş teknolojilerine sahip olacak düzeyde olmasından, NATO gibi bir ittifakın içinde ülkemizi savunabilecek müttefik ilişkileri ve siyaseti dış politikayı kurabilmiş olmamızdan da memnunum ve gurur duyuyorum.'

Çanakkale'nin anlamının sadece geçmişle sınırlı olmadığına dikkati çeken Yazgan, 'Çanakkale sadece dünü hatırlamak, aziz şehitlerimizin ruhuna dualar etmekle kalmadığımız, bugünü de düşündüren bir zaferdir.' ifadesini kullandı.

Yazgan, Mehmet Akif Ersoy'un inandığı vatan uğruna yaşadığını ve Çanakkale'deki ruhun Mehmet Akif'in de ruhu olduğuna işaret ederek, 'Bu ruhu devam ettirmemiz, çocuklarımıza vermemiz ve İstiklal Marşı'nın dizelerinin anlamlarını göstermemiz gerekiyor. İstiklal Marşı'nın her kıtasında saklı mesajlar bugün için de geçerlidir.' diye konuştu.

Konuşmasının sonunda şehitleri anan Yazgan, 'Aziz şehitlerimizin ve terörle mücadelede şehit olan bütün güvenlik güçlerimizin anısına bugün burada bir kez daha şükranlarımızı, emanetlerine sahip çıkacağımız andını tekrarlamak istiyorum.' dedi.

Etkinlik farklı grupların seslendirdiği türküler ve caz dinletisiyle son buldu.

Ruanda ile İngiltere arasındaki Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nın feshi sebebiyle Lahey'deki Daimi Hakemlik Mahkemesinde görülen tahkim duruşmaları bugün başladı.

Üç hakemli heyet önünde yapılan duruşmada Ruanda, İngiltere'nin anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ödenmesi gereken meblağları ödemediğini savundu.

Ruanda Adalet Bakanı Dr. Emmanuel Ugirashebuja başkanlığındaki Ruanda heyeti, ülkesinin uzun yıllardır dünyanın birçok yerinden gelen sığınmacıya ev sahipliği yaptığını ve sığınmacı kabulü açısından ülkesinin önemli bir tecrübesi olduğunu vurguladı.

- 106 milyon sterlin talep edildi

İngiltere'nin tek taraflı olarak Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nı feshetmesinin Ruanda'yı hayal kırıklığına uğrattığını kaydeden Ugirashebuja, Ruanda'nın anlaşmayı sürdürmeyi istediğini ifade etti.

Ruanda'nın avukatları 'İngiltere'nin anlaşmayı feshetmesi, halihazırda ödenmesi gereken herhangi bir tutarı ödeme yükümlülüğünü değiştirmez.' ifadeleriyle anlaşma kapsamında 2. ve 3. yıllarının her biri için Ruanda'ya ödenmesi öngörülen 50'şer milyon sterlinin İngiltere tarafından ödenmesini istedi.

Ruanda, anlaşma kapsamında 100 milyon sterline ek olarak halihazırda kabul ettiği düzensiz göçmenlerin barındırma maliyeti için 6 milyon sterlin daha talep etti.

Ruanda ayrıca İngiltere'den anlaşmayı ihlal ettiği için resmi bir özür dilemesini ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin (BMMYK) Ruanda'da barındırdığı göçmenler için özel bir maddi katkı yapmasını talep etti.

Ruanda'nın avukatları, anlaşma kapsamında yıllık 300 Ruandalının da İngiltere'ye yerleştirilmesi taahhüdünün de yerine getirilmediğini iddia etti.

- İngiltere: 'Ruanda'nın tazminat talebi makul değil'

İngiltere, 27 Şubat 2026 tarihli yazılı savunmasında Anlaşmayı ihlal etmediğini belirterek, Ruanda'nın tüm taleplerinin reddedilmesini istedi.

İngiltere, Ruanda'nın 300 mültecinin İngiltere'ye yerleştirileceği varsayımını 'dayanaksız' olarak nitelendirerek anlaşmada kesin bir sayı belirtilmediğini kaydetti.

İngiltere, yarın ve cuma günü üç hakemli heyet karşısında sözlü savunmasını yapacak.

- Tartışmalı 'Ruanda Planı'

İngiliz hükümeti, Nisan 2022'de hazırlanan 'Ruanda Planı' kapsamında düzensiz göçmenleri ve ülkeye yasa dışı yollarla girip sığınma talebinde bulunanları Ruanda'ya gönderme hedefini açıklamıştı. Ülkede muhalefet, insan hakları örgütleri ile BM başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluşun tepki gösterdiği karar, Yargıtay ve Yüksek Mahkemece yasaya uygun bulunmuştu.

Haziran 2022'de Ruanda'ya 7 kişiyi taşıyan ilk uçuş Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararıyla durdurulmuştu. Yüksek Mahkeme 15 Kasım 2023'te Ruanda'ya gönderilecek kişilerin bu ülkede kötü muameleye maruz kalma ve kendi ülkelerine gönderilme gibi riskler bulunduğunu belirterek planın yasaya uygun olmadığını açıklamıştı.

Bunun üzerine Ruanda ile 5 Aralık 2023'te yeni bir anlaşma imzalanmıştı. Bu anlaşmaya göre İngiltere'nin Ruanda'ya gönderdiği düzensiz göçmenler, İngiltere dışında başka bir üçüncü ülkeye sınır dışı edilemeyecek, Ruanda'daki diğer sığınmacılarla aynı haklara sahip olacak ve yasal talepleri için destek alacaklardı.

İngiltere, 16 Aralık 2025'te Ruanda'ya anlaşmayı tek taraflı feshettiğini ve anlaşmanın 23 (5) maddesi uyarınca feshin, bildirimde üç ay sonra 16 Mart 2026'da yürürlüğe gireceğini bildirmişti.

Ruanda, İngiltere'nin fesih bildiriminin anlaşmaya aykırı olduğu gerekçesiyle 24 Kasım 2025'te PCA'ya tahkim sürecinin başlatılması için talepte bulundu.

Programa, Türkiye'nin Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan, Amsterdam Başkonsolosu Mahmut Burak Ersoy, Umman Sultanlığının Lahey Büyükelçisi Dr Abdullah bin Salem bin Hamad Alharthy, Katar Devleti'nin Lahey Büyükelçisi Mutlaq Al-Qahtani, MÜSİAD Yurt Dışı Teşkilatlanma Komisyonu Başkan Yardımcısı İsmail Filizfidanoğlu, MÜSİAD Yurt Dışı Komisyonu Başkan Yardımcısı Semih Fermanlı, MÜSİAD Hollanda Şube Başkanı Ali Köklü, MÜSİAD Arnavutluk Başkanı Muhammet İşler, Türk sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile MÜSİAD üyeleri katıldı.

Kur'an-ı Kerim tilaveti ile başlayan programda MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir'in ramazan mesajı gösterildi.

Programa telefonla canlı bağlanarak konuşma yapan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye ile Hollanda'nın iki NATO müttefiki olduğunu ve iki ülke arasındaki dostluk ilişkilerinin güçlü şekilde sürdüğünü söyledi.

Bolat, siyaset ve diplomasi alanlarının yanı sıra uluslararası ekonomik ilişkiler, dış ticaret, yatırımlar, turizm ve hizmetler sektörü gibi pek çok alanda Hollanda ile güçlü bağların bulunduğunu ifade etti.

Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerine değinen Bolat, '1963 yılında imzalanan Ankara Anlaşması ile AB ile ortaklık ilişkisi bulunan bir ülkeyiz. 1996 yılı başından bu yana AB ile sanayi ürünlerinde Gümrük Birliği olan ve katılma müzakere sürecinde bulunan AB aday ülke statüsünde bir ülkemiz var.' dedi.

Bolat, Türkiye ile Hollanda arasındaki bağların giderek güçlendiğini belirterek, 'Biz Ticaret Bakanlığı olarak Hollanda Yatırım ve Ticaret Bakanlığı ile iki ülke ekonomik ilişkilerinin ilerletilmesinden sorumluyuz. Yılda bir defa JETCO dediğimiz Ortak Ekonomi ve Ticaret Komitesi toplantısını gerçekleştiriyoruz.' ifadesini kullandı.

- 'Türkiye ile AB arasında çok önemli ve güçlü bağlar var'

Avrupa'nın karşı karşıya olduğu birçok konuda Türkiye ile AB arasında güçlü bağların bulunduğuna dikkati çeken Bolat, 'Bu süreçte büyükelçilerimizle karşılıklı olarak ve heyetler arasındaki görüşmelerle ilişkilerimizi ve ekonomi münasebetlerimizi artırmaya devam ediyoruz. Dış rekabet zorlukları, güvenlik konuları, enerji arz güvenliği, terörle mücadele ve savunma alanlarında Türkiye ile AB arasında çok önemli ve güçlü bağlar var.' diye konuştu.

Bolat, AB ile ilişkilerde de çok büyük ölçüde Hollanda'nın desteğini aldıklarını ve bunu görmekten memnuniyet duyduklarını dile getirdi.

AB Komisyonunda kısa süre önce kabul edilen düzenlemeye değinen Bolat, şunları kaydetti:

'En son Avrupa Birliği Komisyonu'nda 'Made In Europe' başlıklı 'Sanayi Hızlandırma Yasası' taslağı kabul edildi. Türkiye de AB ile Gümrük Birliği'ne sahip bir ülke olarak Avrupa menşei kavramı içinde kabul edildi. Bu anlamda müzakerelerin geri kalan bölümleri bir yıla kadar devam edecek. Türkiye ile AB arasındaki ticaret, yatırım, sermaye akışı, hizmetler ve kamu alımları alanlarındaki ilişkilerimizi geliştirmek için çok önemli bir karardı.'

Bolat, 'Avrupa sanayileri ve Türkiye'de yatırım yapmış Avrupalı yatırımcılar da bu konuda çok önemli çalışmalar ve katkılar yaptılar. Hollanda ile ilişkiler gerek ikili bazda gerekse Türkiye-AB ilişkileri bazında güçlenerek devam edecek.' dedi.

- 'Bizim devlet olarak işimiz iki toplum arasındaki ilişkileri kolaylaştırmak'

Türkiye'nin Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan da birlikteliğin önemine vurgu yaparak, 'Birliktelik gerçekten çok önemli bir şey. 'Birlik olmak, elimizdekini inkar etmemek, bize verileni şükretmek, gönlümüzü temiz tutmak, birbirimiz hakkında iyiye vesile olmaya çalışmak önemli.' değerlendirmesinde bulundu.

Yazgan, iş dünyasındaki birlikteliklere de değinerek, 'Bizim devlet olarak işimiz iki toplum arasındaki ilişkileri kolaylaştırmak. Bu toplum içinde barışı, huzuru sağlayacak şekilde davranmak, nifaka izin vermemek, ikiliklere izin vermemek gibi sorumluluğumuz var.' ifadelerini kullandı.

Türkiye ile Hollanda'daki Türk toplumunun birlik içinde olmasının önemine değinen Yazgan, küçük kişisel nedenlerin aşılabileceğini söyledi.

Yazgan, birliğe yönelik tehditlere karşı dikkatli olunması gerektiğini ifade ederek, 'Varlığımıza, birliğimize, bütünlüğümüze tehdit olan diğer tehditlere karşı uyanık olmak ve birlikte olmak çok daha önemli.' diye konuştu.

15 Mart Dünya İslamofobi ile Mücadele Günü'ne de dikkat çeken Yazgan, şu sözlerle devam etti:

'Bugünün önemini lütfen düşünelim. İyi düşünelim çünkü dünyanın içinde bulunduğu halde insanlar birbirlerine kimlikleri ve dinleri hedef alarak güç devşirmeye çalışıyorlar. Bunun önüne geçebilmek işte bu birlikteliklerle safları sıkı tutmakla mümkün.'

- 'MÜSİAD demek ticareti ahlakla birlikte yürütmek demektir'

MÜSİAD Yurt Dışı Teşkilatlanma Komisyonu Başkan Yardımcısı İsmail Filizfidanoğlu da ramazan ayının, özellikle Gazze başta olmak üzere, yaşanan acıların ve savaşların sona ermesine vesile olması temennisinde bulundu.

Filizfidanoğlu, 'Bugün dünya ticaretinde rekabet gücü yalnızca ürünün kalitesiyle değil, güvenle, süreklilikle ve güçlü ağlarla kazanılmaktadır. MÜSİAD'ın yurt dışı teşkilatları da tam olarak bu noktada büyük bir güce dönüşerek üyelerimiz için birer güvenilir liman ve temas noktası işlevini görmektedir. Bizleri güçlü kılan temel unsur ortak bir irade etrafında kenetlenebiliyor olmamızdır.' değerlendirmesinde bulundu.

Birlik ruhunun güçlü tutulmasının önemine işaret eden Filizfidanoğlu, 'MÜSİAD demek ticareti ahlakla birlikte yürütmek demektir. Sorumluluk üstlenmek demektir. Bulunduğu her yerde yaşadığı her topluma değer üreten entegre olan katkı sunan ahlaklı iş insanları demektir.' dedi.

- 'Bizim hedefimiz aynı zamanda üyelerimizin vizyonunu geliştirmektir'

MÜSİAD Hollanda Şubesi Başkanı Ali Köklü de Hollanda'nın Avrupa'nın en güçlü lojistik merkezlerinden biri olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Türkiye ise güçlü sanayisi ve 260 milyar doların üzerindeki ihracatıyla bölgesinde önemli bir üretim gücüdür. Türkiye'nin üretim gücü ile Hollanda'nın ticaret ve lojistik gücü birleştiğinde ortaya yalnızca bir ticaret ilişkisi değil, güçlü bir ekonomik ekosistem çıkacaktır.'

Bu noktada MÜSİAD Hollanda'nın rolünün önem kazandığını vurgulayan Köklü, 'Bizim hedefimiz yalnızca üyelerimizin ticaret hacmini büyütmek değildir. Bizim hedefimiz aynı zamanda üyelerimizin vizyonunu geliştirmektir. Genç girişimcilerin önünü açmak, yeni yatırım fırsatları oluşturmak, uluslararası iş birlikleri kurmak ve Hollanda'daki Türk iş dünyasının potansiyelini daha görünür hale getirmek bizim en önemli sorumluluklarımızdan biridir.' diye konuştu.

Hollanda Diyanet Vakfı (HDV) tarafından 'Kutuplaşmaya karşı birlikte mücadele' temasıyla organize edilen 'Barış Yemeği' programına, Türkiye'nin Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan, Türkiye'nin Amsterdam Başkonsolosu Mahmut Burak Ersoy, Türkiye'nin Rotterdam Başkonsolosu Sevgi Kısacık, Denk Partisi Milletvekili Doğukan Ergin, İşçi Partisi Milletvekili Songul Mutluer, Lahey Belediye Başkanı Jan van Zanen, Rijswijk Belediye Başkanı Huri Şahin, Lahey Din Hizmetleri Müşaviri Ömer Özgül, HDV Başkanı Servet Tiryaki ve HDV Genel Sekreteri Recep Ayaz ile ülkedeki farklı inanç gruplarının önde gelen temsilcileri, din insanları ve sivil toplum kuruluşu yöneticileri katıldı.

Kur'an-ı Kerim tilaveti ile başlayan programda, Türkiye Maarif Vakfı (TMV) müzik eğitmenlerinden oluşan tasavvuf musiki grubu ilahiler seslendirdi.

Programda konuşan Büyükelçi Yazgan, toplumların birlikte yaşama iradesinin önemine işaret ederek, popülizmin toplumsal kutuplaşmayı körüklediğini ve buna karşı ortak mücadele gerektiğini söyledi.

Yazgan, bazı insanların fırsat kollayarak kutuplaşmadan beslendiğini belirterek, 'Birlikte yaşamamız gerekiyor ve toplumu kutuplaştıran popülizme karşı mücadele etmemiz gerekiyor.' dedi.

Bazı siyasi partiler ve siyasetçilerin de kutuplaşmadan beslendiğine dikkati çeken Yazgan, 'Terör örgütleri ve radikal gruplar da radikalleşmeden beslenir. Radikalleşme ise ancak kutuplaşma üzerinden gerçekleşir.' ifadesini kullandı.

Yazgan, bu tür yaklaşımların uzun süredir varlığını sürdürdüğünü belirterek, 'Açıkçası bu insanlar yüzyıllardır yaptıkları şeyi yapmaya devam edecekler. Hala korkunç savaşlar var, çocuklar öldürülüyor. Dünyanın bir tarafında yoksulluk varken diğer tarafında insanlar lüks sofralarda oturuyor ve başkalarının acılarını görmezden geliyor.' diye konuştu.

Toplumların parçalanmasının kabul edilemez olduğunu vurgulayan Yazgan, nefret söylemi ve suçlarının kutuplaşmayı derinleştirdiğini dile getirdi.

- 'Nefret suçları ve nefret söylemi nedeniyle oluşan kutuplaşmayı istemiyoruz'

Yazgan, şunları kaydetti:

'Biz parçalanmış toplumlar istemiyoruz. Nefret suçları ve nefret söylemi nedeniyle oluşan kutuplaşmayı istemiyoruz. Popülizm ve fırsatçılıktan doğan kutuplaşmayı istemiyoruz. Ayrıca diyalog ve hoşgörü gibi kavramların içinin boşaltılmasını da istemiyoruz. Bu kelimeler gerçekten ne anlama geliyorsa, o şekilde kullanmalıyız. Samimi ve gerçek olmalıyız.'

İslam dünyasının farklı kültür ve geleneklerden oluştuğunu ifade eden Yazgan, 'İslam dünyası bin bir çiçekten oluşan bir halı gibidir. Tek bir renk değildir. Çok sayıda tasarım, farklılık ve çeşitlilik vardır. Çeşitliliği korumak popülizm ve kutuplaşmaya karşı bizi korur.' dedi.

Yazgan, din ve etnik kimlik temelinde nefret söylemlerine karşı net bir tutum alınması gerektiğini belirterek, 'Antisemitizm, Hristiyan karşıtlığı ve İslam karşıtlığı bir suçtur. Kürt karşıtlığı, Arap karşıtlığı, Türk karşıtlığı da nefret suçudur. Ya birlikte yaşayacağız ya da birlikte çökeceğiz. Eğer kutuplaşmaya teslim olursak hep birlikte çökeriz.' görüşlerini dile getirdi.

- 'Farklı görüşlere sahip olsak da her şeyden önce birbirimizi insan olarak görmemiz gerekiyor'

Lahey Belediye Başkanı van Zanen de ramazan ayında barış yemeğinde bir arada bulunabilmenin büyük bir ayrıcalık olduğunu söyledi.

Kutuplaşmaya karşı birlikte mücadele temasının ülkenin ve toplumun ihtiyaç duyduğu şeyi ifade ettiğine değinen van Zanen, 'Sorumluluk alan, köprüler kuran ve toplumumuzu daha güçlü hale getiren topluluklar, dini ve dünya görüşü temelli kuruluşlar bu konuda vazgeçilmez bir halkadır.' dedi.

Van Zanen, şu değerlendirmelerde bulundu.

'Bu kuruluşların topluma bağlılığı, bilgeliği, ağları ve bizim bazen ulaşmakta zorlandığımız insanlara ulaşabilme kabiliyetleri onları vazgeçilmez bir ortak haline getiriyor. Özellikle bugünlerde, kutuplaşmanın arttığı ve dünyanın birçok yerinde çatışmaların yaşandığı bir dönemde, birbirimizle konuşmaya devam etmek her zamankinden daha önemli. Farklı görüşlere sahip olsak da her şeyden önce birbirimizi insan olarak görmemiz gerekiyor.'

HDV Genel Sekreteri Ayaz da farklı arka plan, inanç, görev ve sorumluluklardan gelen insanların aynı masa etrafında buluşmasının çok kıymetli olduğunu söyledi.

Hollanda'nın çeşitliliğe sahip bir ülke olduğuna işaret eden Ayaz, bunun korkulması gereken bir durum değil, aksine kucaklanması gereken bir gerçek olduğunu ifade etti.

Ayaz, inanç, kültür ve yaşam anlayışındaki farklılıkların toplumları bölmek zorunda olmadığını vurgulayarak, aksine bu farklılıkların toplumu zenginleştiren unsurlar olabileceğini dile getirdi.

Hollanda'nın Lahey kentinde yaşayan ve Hollanda Diyanet Vakfına bağlı Kuba Camisi'nde gönüllü olarak hizmet veren 39 yaşındaki Meryem, İslam'la tanışma hikayesini ve değişen hayatını AA muhabirine anlattı.

Venezuelalı ve Hollandalı bir aileden gelen Meryem, 14 yaşında yaşadığı anoreksiya nervoza hastalığı sürecinde ölümden döndüğünü, arkadaşının evinde dinlediği Kur'an-ı Kerim ile şifa bulduğunu ve ardından İslam'ı seçtiğini anlattı.

Asıl adı 'Elisa Maria' olan Meryem, Müslüman olduktan sonra aynı anlamı taşıdığı için 'Meryem' ismini aldığını dile getirdi.

Meryem, Katolik bir ailede büyüdüğünü ve çocukluğunda oldukça dindar olduğunu belirterek, 'İslam beni her zaman etkilemişti ama ben Hristiyan olarak yetiştirildim. Her zaman kiliseye giderdim ama bazı şüphelerim de vardı. Çünkü birçok şey bana mantıklı gelmiyordu. Bu yüzden kilisede sorular sorardım.' dedi.

Kilisede sorduğu sorulara tatmin edici cevaplar alamadığını ifade eden Meryem, 'Allah'ın varlığına inanıyordum ama 'Tanrı'nın oğlu' meselesi bana çok belirsiz geliyordu. Kilisede bunu sorduğumda bana 'Çok fazla soru sormamalısın, sadece kabullenmelisin' dediler.' diye konuştu.

Meryem, o dönemde geçirdiği ağır hastalığın hayatını olumsuz etkilediğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Ölüm döşeğindeydim. Anoreksiya nervoza hastalığım vardı. Doktorlar beni tamamen gözden çıkarmıştı. Üç ay boyunca hiç beslenmeden hastanede kaldım. 75 kilodan 31 kiloya düşmüştüm. Durumum gerçekten çok kritikti. Sonunda doktorlar 'Seni artık kurtaramayız. Evde mi ölmek istersin yoksa hastanede mi?' diye sordular.'

- 'O sözler kulaklarıma değil, kalbime işledi'

Meryem, Afrikalı Müslüman komşularıyla çok iyi ilişkisi olduğunu ve oradaki arkadaşlarıyla vedalaşmak üzere onların evine gittiğini anlattı.

Komşularının evine gittiğinde kapıyı tanımadığı bir kişinin açtığını anlatan Meryem, o an yaşadıklarını şöyle aktardı:

'Bana 'Biraz dinlenebilirsin, onları burada bekleyebilirsin. Alışverişe gittiler.' dedi. Ben de 'Benim o kadar vaktim yok, çünkü ben ölüyorum.' dedim. Bana 'Hayatı ve ölümü veren Allah'tır. Ne zaman öleceğine doktor değil Allah karar verir. Allah Kur'an ile de şifa verir.' dedi. Ben de 'Kur'an bana bir şey yapamaz çünkü ben Müslüman değilim.' dedim. Bana 'Kur'an Allah'ın kelamıdır ve bütün insanlar içindir. Senin için okuyayım mı?' dedi. Ben de 'Zaten kaybedecek bir şeyim yok, nasıl olsa öleceğim, dinleyebilirim.' dedim.'

Meryem, Kur'an-ı Kerim okunmaya başlandığında çok farklı bir şey hissettiğini belirterek, 'Birden gözyaşlarım kendiliğinden akmaya başladı. O sözler kulaklarıma değil, kalbime işledi. Kalbime öyle derinden dokundu ki ağlamaya başladım. Sonra birden bayıldım.' ifadesini kullandı.

Bayıldıktan sonra 16 saat uyuduğunu anlatan Meryem, bunun kendisi için olağanüstü bir şey olduğunu vurgulayarak, 'Üç ay boyunca günde sadece 1,5 saat uyuyabiliyordum. Bu durum benim için gerçekten bir mucizeydi. Sonrasında ise yeniden yemek yemeye başladım ve iyileştim. Üç ay boyunca yemek yiyememiştim. Orada arkadaşımı ve annesini gördüğümde onlara 'Bu kitap beni gerçekten iyileştirdi.' dedim ve hemen Kelime-i Şehadet getirdim. Bu (İslam) gerçekten barış, sevgi ve merhamettir.' dedi.

- 'Cami benim için bir huzur yeri'

Ailesinin Müslüman olmasını kabul etmekte zorlandığını, özellikle annesinin bu duruma karşı çıktığını dile getiren Meryem, 'Annem ve babam iyileştiğime sevindiler ama Müslüman olduğuma pek sevinmediler. Annem Kur'an için 'o sihir kitabı' dedi.' diye konuştu.

Meryem, Müslüman olduktan sonra ailesinin kendisini evden kovduğunu, Müslüman komşularının ise kendisini evlatlık edindiğini anlattı.

17 yaşında evlendiğini ve çocuk sahibi olduğunu belirten Meryem, Müslüman ailesiyle bağlarının hiç kopmadığını, yaşlanan öz ailesiyle de zaman zaman görüştüğünü ifade etti.

Meryem, hayatını Allah'a hizmet etmeye adadığını ve camide gönüllü çalışmalar yürüttüğünü belirterek, 'Ben neredeyse her gün camideyim. Cami benim için bir huzur yeri. Gayrimüslimler meditasyon yapar, yoga yapar. Benim huzur anım camide oluyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Cami bünyesinde kadınlarla birçok faaliyet yaptıklarının altını çizen Meryem, 'Ayda bir kez lahmacun yapıyoruz ve geliri camiye bağışlanıyor. Ayda bir kez kahvaltı düzenliyoruz. Sık sık da kermesler yapıyoruz.' dedi.

Devlet ve Müslümanlar Arası İletişim Organı (CMO) tarafından 'Birbirimize Alan Tanımak' temasıyla organize edilen 'Ulusal İftar' programına, Türkiye'nin Lahey Büyükelçiliği İkinci Katibi Sadık Can Perinçek, Lahey Din Hizmetleri Müşaviri Ömer Özgül, CMO Başkanı Muhsin Köktaş, Arnhem Belediye Başkanı Ahmed Marcouch ile farklı ülkelerin büyükelçilerinin yanı sıra farklı etnik kökenlerden sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve Hollanda'daki farklı inanç gruplarının önde gelen temsilcileri katıldı.

Burada konuşan CMO Başkanı Köktaş, iftarın temasının önemine işaret ederek 'Alan açmak, yargılamadan dinlemek demektir. Alan açmak, birisi zor bir dönemden geçerken sabır göstermek demektir. Alan açmak, nefsimiz zorlanıyor olsa bile affedebilmek demektir.' dedi.

Hz. Muhammed'in 'İnsanların en hayırlısı ahlakı en güzel olanıdır' hadisini hatırlatan Köktaş, 'Peygamber Efendimiz, insanlara gelişmeleri, hata yapmaları ve tekrar doğruya dönmeleri için alan tanımıştır. Hemen yargılamamış, aksine yumuşaklıkla rehberlik etmiştir. Ramazan, bize her insanın kendi mücadelesi olduğunu hatırlatır. Bunu fark ettiğimizde daha merhametli oluruz ve merhamet, alan açar. Birbirimizi eleştirmek yerine desteklemek, farklılıkları yargılamak yerine kabul etmek alan açar. Eğer bu ayda kalbimizde affetmeye, anlayışa ve sabra yer açmayı öğrenirsek, Allah da hayatımızda bize genişlik verir. Güçlü bir toplum, herkesin aynı olmasıyla değil, farklılıklarımıza rağmen birbirimizi taşıyabilmemizle oluşur.'

- 'Görevimiz farklılıklarımızı büyütmek değil, ortak noktalarımızı aydınlatmaktır'

Lahey Din Hizmetleri Müşaviri Özgül de farklı kurumların aynı sofranın etrafında bir araya gelmiş olmasının yalnızca bir iftar yemeğine katılmaktan ibaret olmadığını belirterek, 'Bu durum aynı zamanda ortak bir vicdanı, ortak bir umudu ve ortak bir geleceğe olan bağlılığımızı yansıtır. Tarih boyunca iftar sofraları yalnızca oruçların açıldığı yerler olmamış, aynı zamanda kalplerin de açıldığı mekanlar olmuştur.' diye konuştu.

İletişimin kolaylaştığı fakat anlayışın daha kırılgan hale geldiği bir çağda yaşandığına dikkati çeken Özgül, şöyle devam etti:

'Farklı inanç geleneklerine, kültürlere ve düşünce dünyalarına mensup olabiliriz. Ancak hepimizin paylaştığı temel değerler vardır. İnsan onuruna saygı, adalet arayışı, merhamet, güvenlik ve barış içinde yaşama arzusu. Bu değerler, hem dini geleneklerin özünde hem de evrensel hukuk ve etik sistemlerinin temelinde yer alır. Dolayısıyla görevimiz; farklılıklarımızı büyütmek değil ortak noktalarımızı aydınlatmaktır. Biliyoruz ki; barış yalnızca anlaşmalarla sürdürülemez, ilişkilerle yaşatılır. Güven yalnızca protokollerle büyümez, samimiyetle gelişir. Birlik yalnızca sözlerle kurulmaz, ortak sorumlulukla güçlenir. Belirsizliklerin ve gerilimlerin yoğun olduğu zamanlarda umut bir lüks değil, bir zorunluluktur.'

- 'Talep ettiğiniz bir hakkı, başkaları için de savunma yükümlülüğünüz vardır'

Arnhem Belediye Başkanı Marcouch da insanların birbirini yargılamadan, ön yargılı olmadan anlamaya çalışması gerektiğine dikkati çekerek, 'Kutuplaşmış bir toplumda yaşıyoruz. Bu toplumda aslında birbirimizle bağ kurarak ve ortak yönlerimiz üzerinden buluşmayı büyük ölçüde unutmuş durumdayız. Kutuplaştırmak daha kolay ve basit ama köprüler kurmak ise daha zor ve daha fazla çaba gerektiriyor.' ifadelerini kullandı.

Başkalarına alan açmanın, bazen bunu açıkça ifade etmeyi ve dile getirmeyi de gerektirdiğini vurgulayan Marcouch, 'Yani bu kendiliğinden gerçekleşen bir şey değildir. Birbirimize alan açmak, aslında anayasamızın temel haklar söz konusu olduğunda gerçekleştirmeye ve güvence altına almaya çalıştığı bir ilkedir. Ancak temel haklar, yalnızca haklardan ibaret değildir; aynı zamanda kendi içinde bir sorumluluk taşır. Yani talep ettiğiniz bir hakkı, başkaları için de savunma yükümlülüğünüz vardır.' diye konuştu.