Azerbaycan'ın 28 Mayıs Bağımsızlık Günü dolayısıyla Kazakistan'ın başkenti Astana'da resepsiyon düzenlendi.

Azerbaycan'ın Astana Büyükelçisi Ağalar Atamoğlanov'un ev sahipliğinde gerçekleştirilen resepsiyona, Kazakistan Ulaştırma Bakanı Nurlan Sauranbayev, Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu ile çok sayıda davetli katıldı.

Resepsiyonda konuşan Atamoğlanov, Azerbaycan ile Kazakistan arasındaki ilişkilerin son yıllarda önemli ölçüde geliştiğini belirterek, iki ülke arasındaki işbirliğinin turizm, enerji, ulaştırma ve bölgesel entegrasyon alanlarında güçlenerek sürdüğünü söyledi.

Turizm alanındaki gelişmelere işaret eden Atamoğlanov, '2025 yılında Kazakistan'dan Azerbaycan'a gelen ziyaretçi sayısı 104 bine ulaşmış olup, bu rakam 2021 yılına kıyasla 15 kat artmıştır.' dedi.

Bu yıl kardeş Kazakistan'da büyükelçi olarak görev yapmasının beşinci yılını doldurduğunu dile getiren Atamoğlanov, bu süre zarfında Azerbaycan-Kazakistan ilişkilerinin istikrarlı ve dinamik bir gelişim gösterdiğini ifade etti.

İki ülke arasında bugün neredeyse tüm konularda karşılıklı anlayış, güven ve desteğin bulunduğunu kaydeden Atamoğlanov, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 108. yıl dönümünü de kutladıklarını hatırlattı.

Atamoğlanov, 28 Mayıs 1918'de ilan edilen Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin yalnızca 23 ay varlığını sürdürebildiğini ancak modern Azerbaycan Cumhuriyeti'nin onun yasal mirasçısı olduğunu söyledi.

Azerbaycan'ın bağımsızlığını yeniden kazandığı 1990'lı yılların başında ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldığını belirten Atamoğlanov, ulusal lider Haydar Aliyev'in bağımsızlığın korunması ve güçlendirilmesinde tarihi rol oynadığını, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ise bu siyasi çizgiyi başarıyla sürdürdüğünü ifade etti.

Azerbaycan'ın bölgede barış ve istikrarın önemli güvencelerinden biri haline geldiğini vurgulayan Atamoğlanov, ülkesinin küresel enerji ve ulaştırma projelerinde de önemli bir aktör konumunda bulunduğunu kaydetti.

Azerbaycan ile Kazakistan arasında Hazar Denizi'nin altından döşenen ve 'Dijital İpek Yolu' projesinin önemli ayaklarından birini oluşturan Trans-Hazar fiber optik iletişim hattının gelecek aylarda hizmete alınmasının planlandığına dikkati çeken Atamoğlanov, Hazar Denizi üzerinden Avrupa pazarlarına 'yeşil enerji' ihracatını öngören projenin de başarıyla ilerlediğini dile getirdi.

Atamoğlanov, Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan'ın söz konusu enerji projesinin hayata geçirilmesi amacıyla gerekli anlaşmaları imzaladığını bildirdi.

Çok taraflı işbirliği mekanizmalarına da değinen Atamoğlanov, Azerbaycan'ın son iki yıldır Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'na (CICA) başkanlık ettiğini, ekim ayında Bakü'de CICA Zirvesi'nin düzenleneceğini kaydetti.

Resepsiyonda Azerbaycan'a özgü müzik ve dans gösterileri sunulurken, davetlilere Azerbaycan mutfağından çeşitli lezzetler ikram edildi.

Kazakistan'ın başkenti Astana'da, AEB üyesi ve gözlemci ülke liderlerinin katılımıyla Yüksek Avrasya Ekonomik Konseyi toplandı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in ev sahipliğinde Bağımsızlık Sarayı'nda düzenlenen toplantıya, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Ermenistan Başbakan Yardımcısı Mger Grigoryan'ın yanı sıra Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Küba Devlet Başkan Yardımcısı Salvador Valdes Mesa ve İran Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanı Seyyid Muhammed Atabek katıldı.

Tokayev, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, AEB'nin dijital dönüşüm, yapay zeka ve ulaştırma koridorlarının modernizasyonu alanlarında yeni bir aşamaya geçmesi gerektiğini belirtti.

AEB ülkeleri arasındaki ticaret hacminin geçen yıl 95 milyar doları aştığını aktaran Tokayev, bu yıl ise yüzde 6'dan fazla artışla 100 milyar dolar seviyesinin aşılmasının beklendiğini aktardı.

Tokayev, küresel ekonomideki belirsizliklere dikkati çekerek, Uluslararası Para Fonunun (IMF) dünya ekonomisi büyüme tahminini yüzde 3'e düşürdüğünü hatırlatarak, AEB'nin yeni ekonomik koşullara uyum sağlaması gerektiğini vurguladı.

Kazakistan'da yapay zekanın yaygınlaştırılması için sistematik çalışmalar yürütüldüğünü ifade eden Tokayev, Astana Teknopark bünyesinde hızla büyüyen bir teknoloji girişimcilik ekosistemi oluşturulduğunu kaydetti.

Tokayev, ülkede 100'den fazla yüksek teknoloji şirketinin faaliyet gösterdiğini belirterek, Kazakistan'ın bilişim teknolojileri hizmet ihracatının 1 milyar doları aştığını aktardı.

- 'Dijital ulaştırma koridorları oluşturulmalı'

Tokayev, Avrasya ulaşım ağının Asya, Avrupa ve Orta Doğu pazarlarını birbirine bağlayan stratejik bir yapı olduğunu vurgulayarak, toplam uzunluğu 50 bin kilometreyi aşan ulaşım koridorlarının 10 bin kilometresinin Kazakistan'dan geçtiğini söyledi.

AEB içinde bilgi sistemlerinin entegrasyonunun hızlandırılması gerektiğinin altını çizen Tokayev, 'yüksek teknolojili Avrasya ulaşım merkezi' oluşturulmasının mümkün olduğunu ifade etti.

Tokayev, Kazakistan'da sanayi ve tarım sektörlerinde robotik sistemler, bulut teknolojileri ve dijital ikiz uygulamaların yaygınlaştırıldığını anlattı.

Ülke genelinde 650'den fazla 'akıllı çiftliğin' faaliyet gösterdiğini belirten Tokayev, tarımsal üretimde 'tarladan sofraya' izlenebilirlik sisteminin uygulandığını aktardı.

Tokayev, dijital planlama ve tahmin sistemleri sayesinde Kazakistan'ın son iki yıldır yaklaşık 27 milyon tonluk rekor tahıl üretimi gerçekleştirdiğini kaydederek, tarımsal desteklerin tamamen elektronik sisteme geçirileceği bilgisini paylaştı.

- 'Yeni pazarlara açılım sürmeli'

Tokayev, AEB'nin Arap dünyası, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkeleriyle ekonomik ilişkilerini genişletmesi gerektiğini söyledi.

Hindistan ile serbest ticaret bölgesi oluşturulmasına yönelik müzakerelerin sürdüğünü belirten Tokayev, AEB'nin yeni ortaklıklarında seçici davranılması gerektiğini ifade etti.

Tokayev, Kazakistan'ın dönem başkanlığı süresince AEB'nin ekonomik kapasitesinin güçlendirilmesi için çalışmaya devam edeceğini kaydederek, 'Ortak çabalarımızla işbirliğimizi yeni bir seviyeye taşıyabileceğimize inanıyorum.' dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde bu yıl 'Bir Sofrada Miras' temasıyla dünyanın farklı noktalarında kutlanan 'Türk Mutfağı Haftası' çerçevesinde, Türkiye'nin Astana Büyükelçiliği gala yemeğine ev sahipliği yaptı.

Etkinliğe, Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, Kazakistanlı bürokratlar, kültür ve medya dünyasının temsilcileri ile çeşitli ülkelerin diplomatik misyon şefleri katıldı.

Gecede, Türkiye'nin tanınmış şefleri Ali Ronay, Gökhan Çelik ve Hakan Doğan'ın hazırladığı özel menüyle Türk mutfağının köklü lezzetleri tanıtıldı.

Büyükelçi Kapucu, etkinlikte yaptığı konuşmada, Türk gastronomisinin zenginliğini kutlamak amacıyla düzenlenen bu özel gala yemeğinde katılımcıları ağırlamaktan memnuniyet duyduğunu belirterek, bu yılın 'Bir Sofrada Miras' temasının ortak mirası oluşturan hikayeleri, anıları, kültürü, gelenekleri ve nesiller boyunca biriken bilgi birikimini öne çıkardığını ifade etti.

Kapucu, Türk mutfağının yalnızca lezzetlerden ibaret olmadığını, kültürel mirasın önemli bir taşıyıcısı da olduğunu vurguladı.

Gecede sunulan menüde, Anadolu ekmek kültürünün örnekleri olan yufka, bazlama, ramazan pidesi ve ekşi mayalı ekmek ile Türkiye'de üretilen zeytinyağı yer aldı.

Katılımcılara, kavrulmuş tahıllar ve mevsim yeşillikleri de ikram edildi.

- Türk-Kazak kardeşliğine vurgu

Gecede hazırlanan özel menüyle Türk ve Kazak mutfak kültürleri arasındaki ortak miras ön plana çıkarıldı.

'Aynı hamurun iki sesi' başlığıyla sunulan bölümde, kuzu etli Anadolu mantısı ile Orta Asya mantısı şeflerin yorumuyla aynı tabakta buluştu.

Menüde, yaprak sarma, içli köfte, Urfa usulü etli hamur lokması, keşkek ve kuzu tandır da yer aldı.

Tatlı bölümünde de Antep fıstıklı baklava yufkasından hazırlanan çıtır rulo, lokum, saray helvası, badem ezmesi ve Kazak tatlılarından jent misafirlere sunuldu.

Hazırlanan menü, 'Türk ve Kazak mutfaklarını bir araya getiren modern bir yorum' olarak dikkati çekti.

Etkinlik sonunda misafirlere, şeflerin hazırladığı Gaziantep'in ramazan kahkesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne özgü Bulla ekmeği, ramazan pidesi ve Türkiye'de üretilen zeytinyağının yer aldığı hediyeler takdim edildi.

Ezbere dayalı klasik eğitim anlayışından farklı olarak öğrencilerin araştırma yapmasını, farklı toplumları ve kültürleri tanımasını hedefleyen İlk Yıllar Programı (PYP) kapsamında okulun üçüncü sınıf öğrencileri, bu yıl Türkiye'yi tanıtma görevini üstlendi.

Öğrenciler, etkinlik sürecinde Türk halkının yaşam biçimine ve geleneklerine ilişkin kapsamlı araştırmalar yaptı. Sınıf süslemelerinden kullanılan materyallere kadar birçok ayrıntıyı kendi elleriyle hazırlayan çocuklar, Türk kültürünü çeşitli gösterilerle yansıttı.

Etkinlikte Türkiye'deki misafir ağırlama kültüründen askere uğurlama geleneklerine kadar çeşitli sahneler canlandırılırken, öğrenciler halay çekti ve Türkçe şarkılar seslendirdi. Çocukların sahne performansı, veliler tarafından uzun süre alkışlandı.

Sınıf öğretmeni Raygül Altaykızı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, etkinliğin PYP programı kapsamında 'Gelenek ve Görenekler' teması çerçevesinde gerçekleştirildiğini söyledi.

Öğrencilerin Türk halkının kültürünü ve geleneklerini kendi araştırmalarıyla öğrenerek kapsamlı şekilde tanıttığını belirten Altaykızı, 'Bu süreçte çocukların kardeş Türk halkına karşı duydukları saygının ve sevginin arttığını, Türk diline olan ilgilerinin geliştiğini gözlemledik.' dedi.

Etkinliğin okul yönetimi ve velilerin desteğiyle başarılı şekilde gerçekleştirildiğini ifade eden Altaykızı, tüm öğrencilerin projeye aktif katılım sağladığını kaydetti.

Altaykızı, bu tür etkinliklerin çocukların dünya görüşünü genişlettiğini vurgulayarak, 'Farklı halkların kültürlerini tanımak çocukların merak duygusunu artırıyor ve dünyaya daha geniş bir perspektiften bakmalarına katkı sağlıyor.' dedi.

Uluslararası bir okul olmaları nedeniyle farklı ülke kültürlerini de tanıma fırsatı bulduklarını anlatan Altaykızı, öğrencilerle yapılan değerlendirmelerin ardından Türkiye'nin özellikle çocukların talebi doğrultusunda seçildiğini belirtti.

Altaykızı, öğrencilerin tatil dönemlerinde aileleriyle Türkiye'ye gittiklerini dile getirdiklerini, bu nedenle proje konusu olarak Türkiye'nin seçildiğini vurguladı.

Etkinliğe katılan Türkiye'nin Astana Büyükelçisi'nin eşi Ahu Kapucu da Türkiye'nin uluslararası bir okulda proje konusu olarak seçilmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Kapucu, çocukların Türkiye'yi yalnızca tanımakla kalmayıp derinlemesine araştırdıklarına dikkati çekerek, 'Çocukların Türkçe ile Kazakça arasındaki benzerlikleri fark etmiş olması da çok anlamlı. Bu, iki halk arasındaki bağların daha da güçlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.' dedi.

Öğrenciler ve velilerin ilgisinin kendisini duygulandırdığını belirten Kapucu, 'Çocukların ve ailelerin gözlerindeki o ışığı gördüm. Aramızda yürekten bir bağ olduğunu hissettim.' ifadelerini kullandı.

Etkinlik sonunda öğrencilere ve velilere Türk mutfağından çeşitli lezzetler ikram edildi.

Türk Akademisinden yapılan açıklamaya göre, Türk halklarının bilimsel gelişiminde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen tarihi kurultayın yıl dönümüne ithaf edilen etkinlik, Türk Akademisinin girişimiyle Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), Türk Kültürü ve Mirası Vakfı, Türk Dil Kurumu, El-Farabi Kazak Milli Üniversitesi ve Bakü Devlet Üniversitesi işbirliğinde düzenleniyor.

Sempozyuma, Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Türk Yatırım Fonu Başkanı Bağdat Amreyev, TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Rayev, Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Aktotı Raimkulova, El-Farabi Kazak Milli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Canseyit Tüymebayev, Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Konseyi Üyesi İkram Adırbekov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Danışmanı Malik Otarbayev ve Kazakistan Ulusal Bilimler Akademisi Başkanı Ahılbek Kurişbayev ile Türk dünyasından bilim insanları ve aydınlar katıldı.

Forumun açılışında konuşan Türk Akademisi Başkanı Mustafayev, 1926 yılında gerçekleştirilen 1. Bakü Türkoloji Kurultayının yalnızca bilimsel bir toplantı olmadığını, aynı zamanda Türk dünyasının aydınlarını ortak kültürel miras, ortak gelecek ve Türk kimliği etrafında buluşturan tarihi bir platform niteliği taşıdığını ifade etti.

Türk devletleri arasındaki işbirliğinin yeni bir düzeye ulaştığını belirten Mustafayev, Türkoloji biliminin ortak bilimsel, kültürel ve insani alanın güçlendirilmesinde özel bir rol üstlendiğini söyledi.

Mustafayev, 'Bugün Türk dünyasının aydınları ve bilim insanlarının en önemli görevlerinden biri, kurultay katılımcılarının mirasını yeniden canlandırmak ve bunu Türk devletlerinin gelişimine, birliğine ve bütünlüğüne hizmet edecek şekilde değerlendirmektir.' ifadelerini kullandı.

Etkinlik kapsamında Türk Akademisinin bilimsel yayınlarının yanı sıra, 1. Bakü Türkoloji Kurultayı'nın tarihini ve mirasını yansıtan arşiv fotoğrafları ile materyallerden oluşan özel bir sergi de ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.

Sergide, altı Türk dilinde yayımlanan ve tarihi kurultaya katılan 131 delegeye ilişkin bilgilerin yer aldığı '1926 Bakü Türkoloji Kurultayı Albümü' ile kurultayın tarihi arka planını ve önemini ortaya koyan arşiv belgelerinden oluşan Rusça ve Türkçe '1926 Bakü Türkoloji Kurultayı Arşiv Belgeleri' adlı eser de tanıtıldı.

İki gün sürecek sempozyumda Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye, Özbekistan ve Türkmenistan'dan bilim insanları, 1. Bakü Türkoloji Kurultayı'nın tarihi önemini, 21. yüzyılda Türkoloji çalışmalarının gelişimini, ortak terminoloji ve alfabe meselelerini, kültürel mirası ve Türk dünyasının bilimsel entegrasyon perspektiflerini ele alacak.

Kazakistan'da 21 Mayıs Kültür ve Sanat Çalışanları Günü vesilesiyle Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in katılımıyla başkent Astana'da nişan tevcih töreni gerçekleştirildi.

Tokayev, Akorda Sarayı'nda düzenlenen törende, Zorlu'ya devlet 'Dostık (Dostluk)' nişanı verdi.

Törende Kazakça yaptığı konuşmayla dikkat çeken Zorlu, geçen hafta gerçekleşen Kazakistan resmi ziyareti ve ilk kez Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a tevcih edilen Ahmet Yesevi Nişanı'nın önemine değindi.

Zorlu, 'Türkiye ve Kazakistan arasındaki stratejik ortaklık, ortak tarih ve kültürden beslenen sarsılmaz bir temele dayanıyor. Bu nişan, şahsıma değil, iki ülke halklarının kardeşliğine verilmiştir.' ifadelerini kullandı.

- 'İki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başladı'

Zorlu, tören sonrası AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye ile Kazakistan arasındaki ilişkilerin son dönemde yeni bir aşamaya geçtiğini belirterek, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kazakistan ziyaretinin iki ülke arasındaki bağları daha da güçlendirdiğini söyledi.

Zorlu, 'Cumhurbaşkanımızın son ziyaretinden itibaren iki ülke arasındaki ilişkiler ebedi dostluk ve ortaklık aşamasına taşındı. İki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başladığını söyleyebiliriz.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kazakistan ziyareti sırasında ilk kez verilen Ahmet Yesevi Nişanı'nın da özel bir anlam taşıdığını belirten Zorlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Hoca Ahmet Yesevi sadece Kazakistan'ın değil, bütün Türk dünyasının ortak değeridir. Kazakistan'ın bu nişanı ilk kez Sayın Cumhurbaşkanımıza veriyor olması, Kazakistan-Türkiye dostluğunun ve kardeşliğinin çok açık bir göstergesidir. Ve o nişanda, madalyada aslında üzerinde önemli bir ayrıntı var. Latin alfabesiyle yazılmıştı oradaki yazılar. Dolayısıyla bu da Kazakistan'ın Türkiye'ye olan kardeşliğinin, o hassasiyetinin, nezaketinin de bir göstergesi olarak kabul edilebilir.'

Zorlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın '21. yüzyılı Türk dünyası yüzyılı yapma' hedefini her mecrada dile getirdiğine değinerek, şöyle devam etti:

'Bu, Türkiye'nin Türk dünyasını köklü, temel bir devlet politikası haline getirdiğinin çok açık bir göstergesidir. Zaman zaman Sayın Cumhurbaşkanımızın gezilerine katılıyorum ve özellikle Türk devletlerine yaptığı ziyaretlerde ben de yer alıyorum. Orada memnuniyetle gözlemlediğim bir şey, gerçekten kardeş halklarımızın Sayın Cumhurbaşkanımıza olan sempatisi bizi de ziyadesiyle mutlu ediyor. İnşallah bunu karşılıklı olarak büyütme zamanıdır. Ve Türk dünyasının her köşesinde bu sevgiyi taçlandırmak, yaymak bizim en önemli hedeflerimizden birisidir.'

- Kazakistan Başbakan Yardımcısı Balayeva ile görüşme

Türkiye ile Kazakistan arasındaki kültürel ilişkilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar hakkında da bilgi veren Zorlu, Astana'daki temasları kapsamında Kazakistan Başbakan Yardımcısı ve Kültür ve Enformasyon Bakanı Aida Balayeva ile de bir görüşme gerçekleştirdiğini aktardı.

Görüşmelerde, ortak sinema filmleri, belgeseller ve kültürel yapımlar konusunda işbirliği yapılması yönünde görüş birliğine varıldığını belirten Zorlu, bu çalışmaların özellikle genç kuşakların birbirlerini daha yakından tanımaları açısından önem taşıdığını kaydetti.

Zorlu, Türkistan merkezli ortak kültürel miras unsurları üzerinde çalışma yapılmasını değerlendirdiklerini, özellikle ahilik kültürü ve geleneksel çarşı anlayışının ortak kültürel değerler kapsamında ele alınmasının yanı sıra bu mirasın, uluslararası platformlarda tanıtılmasına yönelik fikir alışverişinde bulunduklarını ifade etti.

'Dostık' nişanı, Kazakistan'ın devlet ödülleri sisteminde halklar arası dostluk ve işbirliğini pekiştiren kişilere verilen en önemli nişanlardan biri olarak kabul ediliyor.

Başkent Astana'daki Ulusal El Yazmaları ve Nadir Eserler Merkezi'nde gerçekleştirilen törende, Osmanlı tarihinin ve medeniyetinin yaklaşık altı asırlık birikimini ele alan eser Kazak okuyucularıyla buluştu.

Törende Bilim-Qazyna Kamu Vakfı Başkanı Seydmuhammed Abdunaim, IRCICA Genel Direktörü Prof. Dr. Mahmut Erol Kılıç ile Kazakistan Ulusal El Yazmaları ve Nadir Eserler Merkezi Müdürü Jandos Boldykov konuşma yaptı.

Abdunaim, Osmanlı tarihi ve medeniyetine ilişkin bu çalışmanın, uzman akademisyenlerle işbirliği içinde Kazakçaya kazandırıldığını belirtti.

Eserin temel amacının Osmanlı tarihini Orta Asya okuyucularına tanıtmak olduğunu ifade eden Abdunaim, Osmanlı Devleti'nin kurucularının kökenlerini ata yurtla ilişkilendirmesinin bölge açısından da önemli bir tarihsel bağ oluşturduğunu söyledi.

Kazakistan'daki bazı üniversitelerde Osmanlı tarihinin okutulduğunu hatırlatan Abdunaim, bu nedenle söz konusu kapsamlı çalışmanın Kazakçaya çevrilmesinin ihtiyaç haline geldiğini kaydetti.

Abdunaim, kitapta Osmanlı Devleti'nin küçük bir hanedan yapısından büyük bir imparatorluğa dönüşüm sürecinin ayrıntılı biçimde anlatıldığını dile getirerek, 'Eserde devletin siyasi yapısı, ekonomisi, kültürü, bilim ve eğitim sistemi kapsamlı şekilde ele alınıyor. Aynı zamanda sadece başarılar değil, zayıf yönleri ve gerileme nedenleri de eleştirel bir bakış açısıyla değerlendiriliyor.' dedi.

Yaklaşık bir buçuk yıllık çalışma sonucunda tamamlanan ve bilimsel değerlendirmeden geçirilen kitabın ticari proje olmadığına işaret eden Abdunaim, 'Bilim-Qazyna Vakfı kitabı ücretsiz dağıtacak. Üniversitelere ve bilimsel kuruluşlara ulaştırılacak, ayrıca PDF versiyonu vakfın internet sitesinde yayımlanacak.' diye konuştu.

IRCICA Genel Direktörü Prof. Dr. Mahmut Erol Kılıç ise merkezin yaklaşık 40 yıl önce İstanbul'da kurulduğu ve yüzlerce yayın ile kültürel faaliyet yürüttüğü bilgisini verdi.

Kılıç, Osmanlı medeniyetini konu alan iki ciltlik çalışmanın daha önce Türkçe başta olmak üzere Rusça, Boşnakça, Arnavutça, İngilizce, Sırpça ve Farsçaya çevrildiğini belirterek, Kazakça baskının Bilim-Qazyna ile ortak proje kapsamında yayımlandığını söyledi.

Çalışmanın Türk-İslam medeniyetinin farklı coğrafyalardaki ortak tarihsel mirasını daha yakından tanımaya katkı sağlayacağını kaydeden Kılıç, 'Türkiye'de, Altın Orda medeniyetini daha fazla tanıtmak gerekiyor. Aynı şekilde Osmanlı medeniyetinin de buradaki kardeşlerimiz tarafından daha yakından bilinmesi önemli.' görüşünü paylaştı.

Kılıç, çok sayıda akademisyenin katkısıyla hazırlanan eserin Türkiye'de de geniş ilgi gördüğünü ve önemli bir başvuru kaynağı haline geldiğini sözlerine ekledi.

Kazakistan'ın başkenti Astana'daki Bağımsızlık Sarayı'nda resmi ziyaret kapsamında ülkeye gelen Kenya Devlet Başkanı Ruto için karşılama töreni düzenlendi.

Tören sonrası yapılan görüşmelerin ardından ortak basın toplantısı düzenleyen Tokayev ve Ruto, ikili ilişkilerin geliştirilmesi, bölgesel işbirliği ve uluslararası gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Ruto'nun Kazakistan'a gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaretin iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olacağını kaydetti.

Tokayev, Kenya'nın Afrika kıtasındaki önemli ve güvenilir ortaklardan biri olduğunu belirterek, ticaret ve ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesine önem verdiklerini ifade etti.

Kenya'nın son yıllarda finans, tarım ve lojistik alanlarında önemli ilerleme kaydettiğini aktaran Tokayev, ülkenin uluslararası alandaki etkinliğinin giderek arttığını belirtti.

Geçen yıl Kazakistan'ın Nairobi'de büyükelçilik açtığını hatırlatan Tokayev, bunun, ülkesinin Afrika ile ilişkileri güçlendirme politikasının bir parçası olduğunu dile getirdi.

Tarafların ulaştırma, tarım, sanayi, bilgi teknolojileri ve turizm alanlarında ortak projeler konusunda anlaşmaya vardığına dikkati çeken Tokayev, iki ülke arasında doğrudan uçuşların başlatılması ihtimalinin de değerlendirildiğini söyledi.

Tokayev ayrıca, Kazakistan'ın tahıl ve tarım ürünlerinin Afrika pazarına ulaştırılmasında Mombasa Limanı'nın kullanımının ele alındığı bilgisini paylaştı.

İki ülke arasında ekonomik ilişkilerin kurumsal yapıya kavuşturulması amacıyla 'Kazakistan-Kenya İş Konseyi' kurulmasının önerildiğini ifade eden Tokayev, Kenya tarafının, Kazakistan'ın e-devlet, yapay zeka ve uzay teknolojilerindeki deneyimine ilgi gösterdiğini aktardı.

Ruto ise görüşmelerin yapıcı ve verimli geçtiğini belirterek, Kenya'nın Kazakistan'ı Orta Asya ve Avrasya'ya açılan stratejik bir ortak olarak gördüğüne değindi.

Kenya'nın da Kazakistan için Doğu ve Orta Afrika'ya erişim sağlayacak bir merkez olabileceğini söyleyen Ruto, Mombasa Limanı ve Lamu Limanı'nın bölgesel ticaret için önemli lojistik merkezleri olarak kullanılmasını önerdiklerini vurguladı.

Görüşmelerin ardından liderlerin huzurunda iki ülke arasında dijitalleşme, ulaştırma, turizm, madencilik, uzay teknolojileri ve finans alanlarını kapsayan altı ayrı işbirliği belgesi imzalandı.

Etkinlik, omurga sağlığı ve omurga cerrahisi alanında Orta Asya'nın önemli bilimsel platformları arasında yer alıyor.

TİKA'nın destekleriyle bir hafta süren etkinlikte, minimal invaziv omurga cerrahisi yöntemleri, endoskopik uygulamalar, skolyoz tedavileri ve dejeneratif omurga hastalıkları gibi güncel konular ele alındı.

Uluslararası uzmanların katılımıyla gerçekleştirilen etkinlikte, teorik oturumların yanı sıra uygulamalı eğitimler de düzenlendi.

Etkinliğe Türkiye'den 13 beyin ve sinir cerrahisi uzmanı katıldı. Türk hekimler tarafından gerçekleştirilen sunum ve eğitim programları sayesinde yaklaşık 130 Kazak doktor bilimsel eğitimlerden faydalandı.

TİKA Kazakistan Koordinatörü Fuat Erdoğmuş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye ile Kazakistan arasındaki sağlık alanındaki işbirliğinin her geçen yıl güçlendiğini belirtti.

Gerçekleştirilen eğitim programlarının bilgi ve tecrübe paylaşımına önemli katkı sunduğunu ifade eden Erdoğmuş, modern tıbbi uygulamaların bölge ülkelerinde yaygınlaştırılmasına yönelik projeleri desteklemeye devam edeceklerini kaydetti.

Erdoğmuş, Türkiye, Kazakistan ve farklı ülkelerden sağlık profesyonellerini bir araya getiren etkinliğin iki ülke arasındaki sağlık diplomasisinin geliştirilmesine ve bilimsel işbirliğinin artırılmasına katkı sağladığını da sözlerine ekledi.

İlham Aliyev, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Zirvesi'ne katılarak konuşma yaptı.

Aliyev, Azerbaycan'ın kültür başkenti Şuşa'nın işgalden kurtarıldıktan sonra kardeşleştiği ilk şehrin Türkistan olduğunu, kadim şehirlerin de halklar gibi kardeş olduğunu ifade etti.

TDT'nin uluslararası ağırlığının arttığını belirten Aliyev, küresel süreçlerde teşkilatın rolü ve konumunun güçlendiğini, Azerbaycan'ın da işbirliğinin daha da derinleştirilmesi yönünde faaliyet gösterdiğini söyledi.

Aliyev, Zirve'nin konusunun çağın meydan okumaları ve önceliklerini yansıttığına işaret ederek, 'Dünya, dijital gelişim ve yapay zekanın yarattığı imkanlar sayesinde yeni bir gelişim aşamasına giriyor. Türk devletleri bu süreçte ön sıralarda yer almalıdır.' diye konuştu.

Aliyev, dijital gelişim alanında Türk devletleriyle işbirliğinin başarıyla devam ettiğini belirterek, Avrupa ile Asya arasında 'Dijital İpek Yolu' projesinin uygulandığını, projenin parçası olan Azerbaycan ile Kazakistan arasındaki Trans-Hazar Fiber Optik Kablo Hattı'nın gelecek aylarda hizmete alınmasının planlandığını aktardı.

Türk devletleriyle ulaştırma alanındaki işbirliğinin genişlediğini ifade eden Aliyev, mevcut küresel jeopolitik şartlarda Orta Koridor'un öneminin daha da arttığını, hayata geçirilmekte olan Zengezur Koridoru'nun Orta Koridor'un temel bileşenlerinden birine dönüşeceğini kaydetti.

Aliyev, 'Ailemiz olan Türk dünyası, 21. yüzyılın etkili jeopolitik güç merkezlerinden birine dönüşmelidir. Azerbaycan bundan sonra da Türk Devletleri Teşkilatının güçlendirilmesi adına çabalarını esirgemeyecektir.' ifadelerini kullandı.

Kazakistan Ulusal Petrol ve Gaz Şirketi KazMunayGaz Yönetim Kurulu Başkanı Askat Hasenov, başkent Astana'da temaslarda bulunan Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Arfiya Eri başkanlığındaki Japon heyetle bir araya geldi.

Görüşmede, jeolojik keşif alanında Japon iş çevreleriyle işbirliği perspektifleri ele alındı.

Ayrıca taraflar, Kazak petrolünün karşılıklı fayda esasına dayalı olarak Japonya'ya tedarik imkanlarını da görüştü.

Hasenov, Kazakistan'ın Japon şirketleriyle işbirliğinin, özellikle karbonsuzlaştırma ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında ileri teknolojilerin ve uygulamaların hayata geçirilmesi açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Görüşmede taraflar, tüm temel alanlarda işbirliğini genişletmeye hazır olduklarını ifade etti.

Azerbaycan'ın Astana Büyükelçiliği ile Luxury Valley işbirliğinde düzenlenen programda, konuklar, Azerbaycan'ın kültürel mirasının yanı sıra gastronomi geleneğini yakından tanıma fırsatı buldu.

Azerbaycan'ın Astana Büyükelçisi Ağalar Atamoğlanov'un ev sahipliğinde bir Azerbaycan restoranında gerçekleştirilen etkinliğe, Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, diplomatik misyon temsilcileri, uluslararası kuruluşların yetkilileri, basın mensupları ve çok sayıda davetli katıldı.

Konuşmasında misafirlere yoğun ilgilerinden dolayı teşekkür eden Büyükelçi Atamoğlanov, bu tür kültürel ve gastronomi etkinliklerinin ülkeler arasındaki diyaloğun güçlendirilmesine katkı sağladığını ifade etti.

Programda, Azerbaycan mutfağının öne çıkan lezzetleri arasında yer alan dolma, şah pilavı, kebap, kekik çayı ve zeytin reçeli ikram edildi.

Etkinlikte, Kelbecer bölgesindeki termal kaynaklardan elde edilen ve doğal yapısıyla bilinen maden suyu da tanıtıldı.

Program, Azerbaycan'a özgü müzik ve dans gösterileriyle sona erdi.

Kazakistan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda'da Herzog için resmi karşılama töreni düzenlendi.

Tokayev ve Herzog, tören sonrası baş başa görüşme gerçekleştirdi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, görüşmede, Herzog'un babası Chaim Herzog'un iki ülke arasındaki ilişkilerin başlıca mimarlarından biri olduğunu söyledi.

Tokayev, Kazakistan ile İsrail'in 1992'den bu yana son derece yakın ve dostane ilişkiler sürdürdüğünü belirterek, 'Özellikle ekonomi ve siyaset alanlarında önemli sonuçlar elde ettik.' dedi.

Kazakistan'ın Abraham Anlaşmaları'na katılma kararı aldığını hatırlatan Tokayev, 'Bu adım, Orta Doğu ülkeleri ile İsrail arasındaki ilişkilerin istikrara kavuşturulmasına katkı sağlama niyetimizin bir göstergesidir.' ifadesini kullandı.

Tokayev, bugün ise ikili ekonomik ilişkilerle ilgili birçok konuyu ele alacaklarına işaret ederek, 'İşbirliğimizin potansiyelinin çok büyük olduğuna inanıyorum ve bunun tam anlamıyla değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.' diye konuştu.

İsrail Cumhurbaşkanı da babası Chaim Herzog'un 1993'te Kazakistan'ı ziyaret ettiğini hatırlatarak, onun yolunu sürdürerek Akorda'da bulunmaktan büyük onur duyduğunu söyledi.

Herzog, 'Kazakistan'ı ziyaret etmek benim uzun zamandır kurduğum samimi bir hayaldi. Ülkenizin doğal güzellikleri ve Kazak halkının zengin kültürü hakkında çok şey duydum. Benimle birlikte, özellikle yüksek teknoloji alanında işbirliğimizi geliştirebilecek sektör uzmanlarından oluşan geniş bir heyet geldi. Dünya yeni bir tarihsel döneme girerken, işbirliğimizin potansiyeli gerçekten çok büyük.' değerlendirmesinde bulundu.

İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, ayrıca Kazakistan'ın Abraham Anlaşmaları'na katılma ve Barış Konseyi çalışmalarına iştirak etme kararını memnuniyetle karşıladığını dile getirdi.

Doğu Kazakistan'ın Semey şehrinde gerçekleştirilen açılış törenine Şakarim Devlet Üniversitesi Rektörü Duman Orınbekov, TİKA Kazakistan Koordinatörü Fuat Erdoğmuş, Koordinatör Yardımcısı Ali Kurt, akademik personel ve öğrenciler katıldı.

Modern eğitim anlayışı doğrultusunda tasarlanan sınıf, interaktif eğitim araçları, güncel öğretim materyalleri ve güçlü teknolojik altyapıyla donatıldı. Sınıfın, öğrencilerin Türkçeyi daha etkili ve uygulamalı şekilde öğrenmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Törende konuşan Rektör Orınbekov, Türk Dili Sınıfı'nın üniversite için önemli bir kazanım olduğunu ifade ederek, Türk-Kazak eğitim işbirliği ve çok kültürlü eğitim yaklaşımının öğrencilerin akademik ve mesleki gelişiminde önemli rol oynadığını söyledi.

Öğrencilerin Türkçeyi daha etkin öğrenebileceğini ve Türk kültürünü yakından tanıyabileceğini belirten Orınbekov, projeye katkı sunan TİKA'ya teşekkür etti.

TİKA Kazakistan Koordinatörü Erdoğmuş da ülke genelinde kurulan Türk Dili sınıflarının faaliyetlerine dikkati çekerek, projenin yalnızca dil eğitimini desteklemekle kalmayıp, Türkiye ile Kazakistan arasındaki kültürel ve akademik işbirliğini de güçlendirmeyi amaçladığını dile getirdi.

Erdoğmuş, Şakarim Devlet Üniversitesinde açılan sınıfın gençlerin Türk dili ve kültürüne ilgisini artıracağını ve uzun vadede sürdürülebilir bir eğitim altyapısına katkı sağlayacağını kaydetti.

Birleşmiş Milletler işbirliğinde Kazakistan'ın ev sahipliğinde düzenlenen Bölgesel Çevre Zirvesi marjında, TDT Çevre Koruma ve Ekolojiden Sorumlu Bakan ve Bakan Yardımcılarının 2. Toplantısı yapıldı.

Astana'daki Expo Kongre Merkezi'nde Kazakistan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Yerlan Nısanbayev'in ev sahipliğinde yapılan toplantıya, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Hasan Suver, Kırgızistan Doğal Kaynaklar, Ekoloji ve Teknik Denetim Bakanı Akıl Toktobayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Çevre Danışmanı ve Ulusal Ekoloji ve İklim Değişikliği Komitesi Başkanı Aziz Abduhakimov, Azerbaycan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakan Yardımcısı Rauf Hajiyev ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri Asad Majeed Khan katıldı.

Suver, konuşmasında çevre, iklim ve sürdürülebilir kalkınma başlıklarının günümüzün öncelikli küresel gündem maddeleri arasında yer aldığını belirterek, iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybının çok boyutlu krizler olarak derinleştiğine dikkati çekti.

Bu sorunların yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal boyutlarının bulunduğunu vurgulayan Suver, Türkiye'nin Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle çölleşme, kuraklık ve arazi tahribatı gibi etkileri yoğun şekilde hissettiğini ifade etti.

Suver, Türkiye'nin sürdürülebilir arazi yönetimi, doğal kaynakların korunması ve bozulan alanların rehabilitasyonuna yönelik çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüğünü, bu kapsamda teknik kapasitenin güçlendirildiğini ve veri temelli politikaların hayata geçirildiğini söyledi.

Türkiye'nin uluslararası alanda bilgi paylaşımı ve kapasite geliştirme faaliyetlerinde aktif rol üstlendiğini kaydeden Suver, 'Bugüne kadar 100'ü aşkın ülkede sürdürülebilir arazi yöntemine yönelik ortak bir anlayışın oluşmasına katkı sağladık. Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde de deneyim ve birikimimizi sunmaya hazır olduğumuzu ifade etmek isterim.' dedi.

Türkiye'nin çevre ve kalkınma politikalarını bütüncül bir yaklaşımla ele aldığını dile getiren Suver, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) bu yıl Antalya'da ev sahipliği yapacaklarını hatırlattı.

Suver, COP31 sürecinde iklim finansmanına erişimin artırılmasının, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesinin ve uygulanabilir projelerin geliştirilmesinin öncelikli hedefler arasında yer aldığını belirtti.

Döngüsel ekonomi yaklaşımının sürdürülebilir kalkınmadaki önemine değinen Suver, şunları kaydetti:

'Küresel kaynakların hızla tükenmesi ve çevresel baskıların artması ekonomik modelimizi yeniden şekillendirmemizi zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda Türkiye olarak ulusal döngüsel ekonomi stratejisi ve eylem planını hayata geçirdik. Bu plan ile kaynak verimliliğini artırmayı, atık oluşumunu azaltmayı ve yeni iş ve yatırım fırsatlarını oluşturmayı hedefliyoruz. 2053 net sıfır emisyon hedefimiz doğrultusunda üretim ve tüketim süreçlerimizi daha sürdürülebilir hale getirmek için kararlı adımlar atıyoruz.'

Suver, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımının önemine işaret ederek, sınır aşan su kaynakları dahil olmak üzere bu alanda uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Toplantıda, TDT üyesi ülkeler arasında çevre ve iklim değişikliğiyle mücadelede işbirliğinin geliştirilmesi ele alınırken, ortak tehditlere karşı işbirliğini yansıtan bir sonuç bildirisi imzalandı.

Türkiye'nin Astana Büyükelçiliğinin ev sahipliğindeki programa, Büyükelçi Mustafa Kapucu, Kazakistan'daki Türk kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, büyükelçilik çalışanları ile çocuklar katıldı.

Etkinlik kapsamında, Astana'daki bir çocuk yuvasından davet edilen çok sayıda yetim çocuk da programa iştirak etti.

Çocuklara Türk mutfağından çeşitli ikramların sunulduğu etkinlikte, animatörler renkli gösterileriyle çocuklara eğlenceli anlar yaşattı.

Programda Büyükelçi Kapucu, çocuklara hediyelerini tek tek takdim etti.

Kapucu, yaptığı konuşmada, TBMM'nin 23 Nisan 1920'de kuruluşunun 106. yıl dönümünü Kazakistan'da çocuklarla birlikte kutlamaktan mutluluk duyduklarını belirtti.

Milli Mücadele döneminde milli iradenin simgesi olan TBMM'nin kuruluşunun, Türkiye tarihinde önemli bir dönüm noktası olduğuna dikkati çeken Kapucu, 23 Nisan'ın sadece bir bayram değil, aynı zamanda çocukların geleceğin yöneticileri olduğuna vurgu yapan anlamlı bir gün olduğunu ifade etti.

Etkinliğe özellikle dezavantajlı çocukları dahil etmeye özen gösterdiklerini söyleyen Kapucu, şunları kaydetti:

'Bu bayram vesilesiyle, hayata bir adım geriden başlayan çocuklarımızı büyükelçiliğimizde ağırlayarak hem onları mutlu etmeyi hem de gelecekte üstlenecekleri önemli roller konusunda farkındalık kazandırmayı amaçlıyoruz. Üç yıldır aynı çocuk yuvasındaki çocuklarla bu anlamlı günü birlikte kutluyoruz. Çocuklarımızın mutluluğunu görmek bizleri de sevindiriyor.'

Kapucu, tüm çocukların eşit fırsatlara sahip olması temennisinde bulunarak, bu çocukların gelecekte hem topluma hem de Türkiye-Kazakistan dostluğuna katkı sağlayacak bireyler olarak yetişmelerini arzuladıklarını sözlerine ekledi.

Kazakistan'ın başkenti Astana'da, Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu Devlet Başkanları Zirvesi düzenlendi.

Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda'da Tokayev'in ev sahipliğinde düzenlenen zirveye, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov katıldı.

Tokayev, açılış konuşmasında zirvenin, bölgedeki sürdürülebilir kalkınma ilkelerine bağlılığı ve ortak çevre politikalarının geliştirilmesi yönündeki iradeyi ortaya koyduğunu belirtti.

Aral Havzası'nın korunmasının uluslararası öneme sahip olduğunu vurgulayan Tokayev, bu sorunun küresel ölçekte dikkat çektiğini ifade etti.

Tokayev, Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu'nun Orta Asya'da su ve çevre alanında koordinasyonu sağlayan tek bölgesel platform olduğuna dikkati çekerek, fon kapsamında 30'dan fazla projenin yürütüldüğünü söyledi.

Fonun, başta Birleşmiş Milletler (BM) olmak üzere uluslararası kuruluşlarla işbirliğini güçlendirdiğini belirten Tokayev, fonun 2026-2029 dönemine yönelik sağlık ve çevre alanında yeni bir yol haritası hazırlandığını kaydetti.

- Kuzey Aral'da iyileşme

Tokayev, Aral Gölü'nün Kazakistan kıyısında su hacminin 18,9 milyar metreküpten 23,5 milyar metreküpe yükseldiğine işaret ederek, bunun balıkçılık ve bölge ekonomisine olumlu katkı sağladığını söyledi.

Ancak bu iyileşmeye rağmen Aral Havzası genelinde çevresel tehditlerin arttığını ve alınan önlemlerin yetersiz kaldığını dile getiren Tokayev, bölgede sıcaklıkların ortalama 2-2,5 derece yükseldiğini, kuraklığın arttığını ve yağışların azalmasıyla toz fırtınalarının sıklaştığını ifade etti.

Tokayev, çöle dönüşen Aral Gölü tabanından her yıl milyonlarca ton tuz ve kimyasal maddenin atmosfere karıştığını, bunun yalnızca bölgeyi değil uzak coğrafyaları da etkilediğini vurguladı.

Orta Asya için su meselesinin stratejik ve hayati önem taşıdığının altını çizen Tokayev, bu kapsamda BM bünyesinde uluslararası su örgütü kurulmasını, Sırderya ve Amuderya havzalarında dijital su izleme sistemi oluşturulmasını, bölgesel su politikalarının uyumlaştırılmasını, Aral Gölü için uluslararası farkındalık günü ilan edilmesini önerdi.

Zirve sonunda liderler, 26 Mart'ın 'Uluslararası Aral Gölü Günü' ilan edilmesine ilişkin karar ile Astana Bildirisi'ni imzaladı.

Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu, 1993 yılında, Aral Gölü havzasındaki ekolojik felaketi önlemek amacıyla bölge ülkeleri tarafından kurulmuş ve gölün kurumasıyla oluşan Aralkum Çölü'nü ağaçlandırarak kum fırtınalarını engellemeyi, su yönetimini iyileştirmeyi ve kuruyan bölgelerin sosyo ekonomik durumunu iyileştirmeyi hedefliyor.

Orta Asya'nın en büyük kitap etkinliklerinden olan fuar, Astana'daki Cumhurbaşkanlığı Merkezi'nde kapılarını ziyaretçilere açtı.

Fuarda bu yıl Rusya, Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Çin, İspanya ve İngiltere'nin yanı sıra Türkiye de ulusal standıyla yer alıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda ilk kez Astana Avrasya Kitap Fuarı'na katılan Türkiye'nin standı ziyaretçilerden yoğun ilgi görüyor.

Stantta, Bakanlık yayınları, TEDA projesi kapsamında farklı dillere çevrilen eserler ile klasik ve çağdaş Türk edebiyatından seçkilerin yer aldığı yaklaşık 1000 kitap sergileniyor. Ayrıca AA'nın farklı dönemlerde yayımladığı eserler de okurların beğenisine sunuluyor.

Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu da standı ziyaret ederek AA yayınlarını inceledi.

Kapucu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin bu yıl söz konusu fuara ilk kez milli katılım sağladığını belirterek, etkinliğin kültürel açıdan büyük önem taşıdığını ifade etti.

Türk yayınevlerinin Kazakistan'daki yayınevleriyle işbirliği içinde özellikle çocuklara yönelik eserler ürettiğini kaydeden Kapucu 'Ortak kültürümüzün kitaplara yansıması hem Türkiye'de hem Kazakistan'da büyük ilgi görecektir.' dedi.

Etkinliğin iki ülke arasındaki kültürel bağları güçlendirdiğini vurgulayan Kapucu, 'Anadolu Ajansının arşivinden yayımlanan birçok eseri de bu vesileyle görme imkanı bulduk.' ifadesini kullandı.

Kapucu, bu tür organizasyonların dil ve kültür birliğine katkı sağladığını da sözlerine ekledi.

Kazakistan'daki Avrasya Milli Üniversitesi Gazetecilik Fakültesi öğrencisi Asem Janatova da Türkiye standını ziyaret ettiğini belirterek, özellikle AA yayınlarının dikkatini çektiğini söyledi.

Janatova, 'Gazetecilik öğrencisi olarak en çok Anadolu Ajansının yayınlarını merak ettim. Fotoğraf gazeteciliği alanında örnek olabilecek önemli eserler var. Gazze'deki durumu açık ve etkileyici şekilde yansıtan kitaplar beni çok etkiledi.' diye konuştu.

Türkiye'den 8 yayınevinin katıldığı fuarda, yayınevi, matbaacılık ve akademik yayıncılık alanında faaliyet gösteren 80'den fazla kurum yer alıyor.

26 Nisan'a kadar açık olacak fuarda, yeni kitap tanıtımları, yazar buluşmaları, imza günleri ve çocuklara yönelik atölye çalışmaları düzenleniyor.

Astana'da Expo Kongre Merkezi'nde düzenlenen zirvenin açılış oturumuna Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in yanı sıra Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şefket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Moğolistan Cumhurbaşkanı Khurelsukh Ukhnaa, Azerbaycan Başbakanı Ali Asadov, Ermenistan Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelaşvili katıldı.

Tokayev, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, çevre sorunlarının yalnızca iklimle sınırlı olmadığını belirterek 'Ekoloji, insanlığın varoluşunun temelidir.' dedi.

Küresel düzeyde artan belirsizlikler yaşandığını ve bu bağlamda BM'nin diyalog için vazgeçilmez bir platform olmaya devam ettiğini vurgulayan Tokayev, 'BM Şartı bir menü değildir. Bütüncül şekilde uygulanmalıdır.' ifadelerini kullandı.

Tokayev, Orta Asya ülkelerinin su kıtlığı, çölleşme, buzulların erimesi, hava kirliliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi ortak çevresel sorunlarla karşı karşıya olduğunu ve bunların bölge için başlıca tehditler arasında yer aldığını söyledi.

Kazakistan'ın çevre politikalarına da değinen Tokayev, ülkenin yenilenebilir enerjiye geçiş, su kaynaklarının etkin yönetimi ve bozulmuş arazilerin rehabilitasyonu gibi alanlarda çalışmalar yürüttüğünü kaydetti.

Tokayev, 2030 yılına kadar yenilenebilir enerji kaynaklarının payını yüzde 15'in üzerine çıkarmayı ve büyük enerji tesislerinden kaynaklanan emisyonları yaklaşık yüzde 35 azaltmayı hedeflediklerini bildirdi.

Ayrıca Aral Gölü'nün çevresel felaketin sembolü olduğunu hatırlatan Tokayev, Kazakistan'ın Kuzey Aral'ın yüzde 36'sını yeniden canlandırdığını ifade etti.

Tokayev, aynı zamanda Hazar Denizi'nin de korunmasının önemine değindi ve bu alanda uluslararası işbirliğinin artırılması çağrısında bulundu.

BM ile işbirliğinde yeni bir diyalog platformu niteliği taşıyan Bölgesel Çevre Zirvesi, Orta Asya'nın sürdürülebilir kalkınmasına yönelik ortak bir vizyon geliştirmeyi ve iklim ile çevresel zorluklara karşı ortak çözümler üretmeyi amaçlıyor.

BM başta olmak üzere çok sayıda uluslararası kuruluş ve ülkeden bürokrat ve uzmanların yer aldığı zirve, 24 Nisan'da sona erecek.

Başbakan Oljas Bektenov tarafından imzalanan kararnameye göre, plan, büyük düşünürün mirasının araştırılması ve korunmasının yanı sıra Türkistan'ın manevi turizmin önemli merkezlerinden biri olarak geliştirilmesini hedefliyor.

5 ana alandan oluşan ve toplam 37 faaliyeti içeren eylem planı kapsamında, hukuki altyapının geliştirilmesi, bilimsel araştırma ve eğitim çalışmaları, kültürel ve yaratıcı projeler, uluslararası ve imaj odaklı etkinlikler ile restorasyon faaliyetlerinin hayata geçirilmesi öngörülüyor.

Plan çerçevesinde özellikle gençler ve öğrencilerle yürütülecek çalışmalara öncelik verilecek, faaliyetlerin büyük bölümü Türkistan'da gerçekleştirilecek.

Bu kapsamda, Türkistan'da geleneksel 'Yesevilik' yarışması düzenlenecek ve öğrenciler için aynı ad ile kulüp açılacak.

Ayrıca Hoca Ahmet Yesevi'nin eserleriyle ilgili bilimsel çalışmalar yayımlanacak, mirasının yurt içi ve yurt dışındaki bilim merkezleri ve arşivlerde tespitine yönelik çalışmalar yapılacak ve arşiv belgelerinin kataloğu hazırlanacak.

Yesevi mirasının daha geniş kitlelere ulaştırılması amacıyla turistlere yönelik rehber kitaplar güncellenecek, yabancı turistlere uygun yeni turizm rotaları geliştirilecek ve Hoca Ahmet Yesevi Türbesi'nde bilimsel ve restorasyon çalışmaları yürütülecek.

Eylem planı ayrıca Yesevi'nin yazılı mirasının UNESCO'nun 'Dünya Belleği' programı kapsamında tanıtılmasını ve UNESCO ile ISESCO çerçevesinde 'Yesevi Yılı' veya özel kültürel günlerin ilan edilmesine yönelik çalışmaların yapılmasını içeriyor.