LAHEY (AA) - Daimi Hakemlik Mahkemesinde (PCA) başlayan tahkim duruşmasında Ruanda, İngiltere'deki düzensiz göçmenlerin Ruanda'ya gönderilmesini öngören Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nı tek taraflı feshi sebebiyle İngiltere'den 106 milyon sterlin tazminat talep etti.
Ruanda ile İngiltere arasındaki Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nın feshi sebebiyle Lahey'deki Daimi Hakemlik Mahkemesinde görülen tahkim duruşmaları bugün başladı.
Üç hakemli heyet önünde yapılan duruşmada Ruanda, İngiltere'nin anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ödenmesi gereken meblağları ödemediğini savundu.
Ruanda Adalet Bakanı Dr. Emmanuel Ugirashebuja başkanlığındaki Ruanda heyeti, ülkesinin uzun yıllardır dünyanın birçok yerinden gelen sığınmacıya ev sahipliği yaptığını ve sığınmacı kabulü açısından ülkesinin önemli bir tecrübesi olduğunu vurguladı.
- 106 milyon sterlin talep edildi
İngiltere'nin tek taraflı olarak Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nı feshetmesinin Ruanda'yı hayal kırıklığına uğrattığını kaydeden Ugirashebuja, Ruanda'nın anlaşmayı sürdürmeyi istediğini ifade etti.
Ruanda'nın avukatları 'İngiltere'nin anlaşmayı feshetmesi, halihazırda ödenmesi gereken herhangi bir tutarı ödeme yükümlülüğünü değiştirmez.' ifadeleriyle anlaşma kapsamında 2. ve 3. yıllarının her biri için Ruanda'ya ödenmesi öngörülen 50'şer milyon sterlinin İngiltere tarafından ödenmesini istedi.
Ruanda, anlaşma kapsamında 100 milyon sterline ek olarak halihazırda kabul ettiği düzensiz göçmenlerin barındırma maliyeti için 6 milyon sterlin daha talep etti.
Ruanda ayrıca İngiltere'den anlaşmayı ihlal ettiği için resmi bir özür dilemesini ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin (BMMYK) Ruanda'da barındırdığı göçmenler için özel bir maddi katkı yapmasını talep etti.
Ruanda'nın avukatları, anlaşma kapsamında yıllık 300 Ruandalının da İngiltere'ye yerleştirilmesi taahhüdünün de yerine getirilmediğini iddia etti.
- İngiltere: 'Ruanda'nın tazminat talebi makul değil'
İngiltere, 27 Şubat 2026 tarihli yazılı savunmasında Anlaşmayı ihlal etmediğini belirterek, Ruanda'nın tüm taleplerinin reddedilmesini istedi.
İngiltere, Ruanda'nın 300 mültecinin İngiltere'ye yerleştirileceği varsayımını 'dayanaksız' olarak nitelendirerek anlaşmada kesin bir sayı belirtilmediğini kaydetti.
İngiltere, yarın ve cuma günü üç hakemli heyet karşısında sözlü savunmasını yapacak.
- Tartışmalı 'Ruanda Planı'
İngiliz hükümeti, Nisan 2022'de hazırlanan 'Ruanda Planı' kapsamında düzensiz göçmenleri ve ülkeye yasa dışı yollarla girip sığınma talebinde bulunanları Ruanda'ya gönderme hedefini açıklamıştı. Ülkede muhalefet, insan hakları örgütleri ile BM başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluşun tepki gösterdiği karar, Yargıtay ve Yüksek Mahkemece yasaya uygun bulunmuştu.
Haziran 2022'de Ruanda'ya 7 kişiyi taşıyan ilk uçuş Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararıyla durdurulmuştu. Yüksek Mahkeme 15 Kasım 2023'te Ruanda'ya gönderilecek kişilerin bu ülkede kötü muameleye maruz kalma ve kendi ülkelerine gönderilme gibi riskler bulunduğunu belirterek planın yasaya uygun olmadığını açıklamıştı.
Bunun üzerine Ruanda ile 5 Aralık 2023'te yeni bir anlaşma imzalanmıştı. Bu anlaşmaya göre İngiltere'nin Ruanda'ya gönderdiği düzensiz göçmenler, İngiltere dışında başka bir üçüncü ülkeye sınır dışı edilemeyecek, Ruanda'daki diğer sığınmacılarla aynı haklara sahip olacak ve yasal talepleri için destek alacaklardı.
İngiltere, 16 Aralık 2025'te Ruanda'ya anlaşmayı tek taraflı feshettiğini ve anlaşmanın 23 (5) maddesi uyarınca feshin, bildirimde üç ay sonra 16 Mart 2026'da yürürlüğe gireceğini bildirmişti.
Ruanda, İngiltere'nin fesih bildiriminin anlaşmaya aykırı olduğu gerekçesiyle 24 Kasım 2025'te PCA'ya tahkim sürecinin başlatılması için talepte bulundu.
