KOCAELİ (AA) - ŞAHİN OKTAY - Kocaeli Üniversitesinde (KOÜ) ampute bireylerin hayatını kolaylaştırmaya yönelik kas sinyallerini okuyabilen yapay zeka destekli protez el geliştirilecek.
KOÜ Teknoloji Fakültesi Bilişim Sistemleri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Hikmet Bilgehan Uçar'ın yürütücülüğünü yaptığı 'Yapay Zeka Entegrasyonlu Nöromusküler İleri Elektronik Protez Tasarımı ve Prototip Gerçeklenmesi' projesi, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığının (TÜSEB) desteğiyle geçen yıl başlatıldı.
Projeyle kaslardaki elektriksel sinyaller, sensörler aracılığıyla okunup, yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilerek protezin hareket komutlarına dönüştürülecek. Böylece protez, kullanıcının hareket alışkanlıklarını öğrenerek zamanla daha hassas ve doğru tepki verebilecek.
Düşük maliyetli ve işlevsel elektronik protez elin ilk prototipinin yıl sonunda tamamlanması hedefleniyor.
- 'Klasik proteze göre daha yüksek hassasiyeti olacak'
Doç. Dr. Mustafa Hikmet Bilgehan Uçar, AA muhabirine, lisans öğrencileriyle biyomedikal mühendisliği alanında yürüttükleri çalışmalar sırasında geleneksel protezlerin hem maliyet hem de işlevsellik açısından bazı eksikliklerini gözlemlediklerini, bunun üzerine düşük maliyetli ve daha işlevsel protezler geliştirmeye karar verdiklerini söyledi.
Uçar, yapay zekayla toplayacakları veriler sayesinde daha işlevsel, öğrenebilen, zamanla farklı hareketleri yapabilecek protez geliştirmeyi planladıklarını anlatarak 'Protez ilk aşamada gündelik hayatta kullanılacak hareketleri içerecek. Örneğin bir kalemi tutması ya da su bardağını tutması, çatal ya da kaşık tutması gibi birtakım temel günlük yaşam hareketleri üzerinde yoğunlaşacağız. Bir kalemi tutmasıyla bir bardağı tutması arasındaki hassasiyet farkını da göz önünde bulundurarak daha çok algılayabilen ya da hissedebilen protez tasarımı üzerinde çalışmalarımız şekillenecek. Yani kullanıcı açısından klasik proteze göre daha yüksek hassasiyeti olacak.' ifadelerini kullandı.
- 'Geliştireceğimiz protez fonksiyonel özelliklerin yanı sıra modüler yapıda olacak'
Geliştirecekleri protezin fonksiyonel özelliklerin yanı sıra modüler yapıda olacağını dile getiren Uçar, 'Ürün geliştirirken ampütasyonun konumu da kritik olacak. Bileğe ne kadar yakın ya da dirseğe ne kadar mesafede, burada sinyalleri toplayacağımız kasların durumu nedir? Bu da oldukça kritik. O yüzden burada geliştireceğimiz ürünler modüler yapıda olacak. Kişiye özgün olarak parçaları geliştireceğiz. Aslında projemiz çok katmanlı, disiplinler arası bir proje. Bir yandan mekanik kısmı, diğer taraftan elektronik ve yazılım kısmı bulunmakta. Bunların hepsi kendi imkanlarımızla kendi laboratuvarlarımızla geliştirilecek.' diye konuştu.
Uçar, TÜSEB'in sağladığı desteklerin laboratuvardaki çalışmaların günlük kullanılabilir ürünlere dönüşmesi konusunda büyük önem taşıdığına işaret ederek, 'Projemize de yaklaşık 3 milyon liralık destek sağlamakta.' dedi.
Verilerin toplanması ve cihazların temin edilmesi aşamasında olduklarından bahseden Uçar, yıl sonuna doğru prototip ürünü tamamlamayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.
