Öneriler arasında 25 yaş altındakilere yönelik sosyal yardım sisteminin değiştirilmesi de bulunuyor.
Eğitimde, istihdamda veya mesleki eğitimde yer almayan gençlerin sayısındaki artış üzerine hazırlanan Alan Milburn raporu yayımlandı.
“From a Welfare State to a Working State” başlığını taşıyan çalışma, gençlerin iş hayatına katılımını artırmak için sosyal yardım, eğitim, sağlık ve istihdam sistemlerinde kapsamlı değişiklikler öneriyor.
Rapora göre, 16–24 yaş grubunda eğitim, istihdam veya mesleki eğitim dışında kalanların sayısı 2026’nın ikinci çeyreğinde 981 bine ulaştı.
Bu gruba İngiltere’de “NEET” adı veriliyor. Genç işsizlik oranı ise Eylül 2026’ya kadar olan üç aylık dönemde yüzde 15,1 olarak açıklandı.
Milburn’ün planı, NEET oranını 2036’ya kadar yaklaşık yüzde 13’ten yüzde 5’e düşürmeyi amaçlıyor. Rapordaki projeksiyonlara göre bu süreçte 600 bin daha fazla genç eğitim, istihdam veya mesleki eğitime katılabilecek; bunların yaklaşık 440 bini kalıcı bir işe girebilecek.
Gençler için yeni destek merkezleri kurulacak
Raporun temel önerilerinden biri, İngiltere genelinde 2029’a kadar yeni bir “Youth Opportunity Service” (Gençlik Fırsat Hizmeti) kurulması.
Yerel yönetimler ve belediye başkanlarının gözetiminde çalışması öngörülen merkezlerde gençlere iş bulma, kariyer planlama, eğitim, sağlık ve günlük yaşam konularında destek verilmesi planlanıyor.
Gençlerin her biri için kişisel bir katılım planı hazırlanması ve kendilerine bir danışman atanması öneriliyor. Böylece okulu veya eğitimi bırakan, iş bulmakta zorlanan ya da sağlık sorunları nedeniyle çalışma hayatına katılamayan gençlerin ihtiyaçlarına göre destek alması hedefleniyor.
Plan kapsamında gençlere iki ayrı güvence verilmesi de öneriliyor. “Fırsat garantisi” ile gençlerin eğitim, mesleki eğitim veya işe yönlendirilmesi; “destek garantisi” ile bu sürece katılabilmeleri için ihtiyaç duydukları sağlık, istihdam ve pratik desteğin sağlanması öngörülüyor.
25 yaş altındakilerin sosyal yardımları değişebilir
Raporun en çok tartışma yaratabilecek başlıklarından biri, 25 yaş altındaki gençlerin sosyal yardım sisteminin yeniden düzenlenmesi.
Milburn, bu yaş grubu için yeni bir “Youth Allowance” (Gençlik Ödeneği) sistemi öneriyor. Bu düzenleme kapsamında 25 yaş altındakilerin mevcut Kişisel Bağımsızlık Ödemesi (PIP) ve Universal Credit’in sağlık unsurundan yararlanma koşullarının değiştirilmesi, bu ödemelerin yeni sistemle değiştirilmesi planlanıyor.
Öneri, engellilik veya sağlık sorunları nedeniyle ek desteğe ihtiyaç duyan gençler açısından da önem taşıyor. Milburn, yeni sistemin iş ve eğitime katılımı desteklemesini savunurken, bazı gençlerin değişiklikler sonucunda bugün aldıklarından daha az maddi destek alabileceğini de kabul ediyor.
Engelli hakları alanında çalışan kuruluşlar ise PIP’in engellilikle bağlantılı ek yaşam maliyetlerini karşılamak amacıyla verildiğine dikkat çekerek, bu desteğin azaltılmasına yönelik önerilere itiraz ediyor.
İşverenlere gençleri işe alma teşviki öneriliyor
Raporda, gençlerin işe alınmasını kolaylaştırmak için işverenlere yönelik teşvikler de bulunuyor.
Özellikle küçük işletmelere, eğitimde veya istihdamda olmayan bir genci işe almaları hâlinde 5 bin sterline kadar destek verilmesi öneriliyor.
Ayrıca 25 yaş altındaki çalışanlar için işverenlerin ödediği Ulusal Sigorta katkı paylarının kademeli olarak azaltılması gündeme getiriliyor. Bu uygulamanın ilk aşamada perakende ve konaklama sektörlerinde başlatılması öneriliyor.
Gençlerin çıraklık programlarına katılımının 10 yıl içinde iki katına çıkarılması da planın hedefleri arasında. Raporda, işsiz gençlerin ruh sağlığı desteğine daha hızlı erişmesi ve tanı konulmasını beklemeden ihtiyaç duydukları yardımı alabilmesi gerektiği de belirtiliyor.
Planın ilk aşaması 500 milyon sterline mal olacak
Milburn, önerilerin hayata geçirilmesi için gelecek mali yılda başlangıçta 500 milyon sterlinlik yatırım gerektiğini belirtiyor.
Rapora göre programın 2036-37 döneminde yıllık maliyetinin yaklaşık 5,8 milyar sterline ulaşması öngörülüyor. Bu tutarın 3,6 milyar sterlininin sosyal yardım harcamalarındaki azalmayla, 2,4 milyar sterlininin ise daha fazla kişinin çalışmasıyla elde edilecek ek vergi gelirleriyle karşılanması hesaplanıyor.
Milburn, uzun vadede sosyal yardım bütçesinde 13,8 milyar sterline ulaşan tasarruf sağlanabileceğini savunuyor. Ancak planın toplam maliyetinin tasarrufları aşmaya devam edeceği ilk dönemin ardından, genel mali dengenin yaklaşık 10 yıl içinde değişmesi bekleniyor.
Hükümet önerileri değerlendirecek
Rapor, hükümet için hazırlanmış bir inceleme ve öneri paketi niteliği taşıyor. İçindeki düzenlemeler henüz yürürlüğe girmiş değil. Hükümetin önerileri değerlendirmesi ve uygulamaya ilişkin kararları açıklaması gerekiyor.
Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden’ın rapor hakkında parlamentoya açıklama yapması bekleniyor. Önerilerin hayata geçirilmesi hâlinde özellikle 25 yaş altındaki gençlerin sosyal yardım, eğitim ve istihdam desteğinde önemli değişiklikler gündeme gelebilecek.




