Çalışanların maaşından enerji faturalarına, yakıt masraflarından vergilere kadar birçok başlık, yarın açıklanacak bütçede öne çıkabilir.
Maliye Bakanı John Healey’in açıklayacağı bütçede hükümetin hem hane halkının yaşam maliyetini hafifletmesi hem de kamu maliyesindeki baskıları kontrol altında tutması bekleniyor.
Avam Kamarası Kütüphanesi’nin bütçe öncesi değerlendirmesine göre, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve kamu borçlanmasının maliyeti hükümetin hareket alanını daraltıyor. Bu nedenle açıklanacak her desteğin kapsamı ve kimleri kapsayacağı önem taşıyor.
Asgari ücret ne kadar artabilir?
Bütçe öncesinde en çok konuşulan konulardan biri asgari ücret. Reuters’ın 26 Ekim tarihli haberine göre, 21 yaş ve üzerindeki çalışanlar için saatlik Ulusal Yaşam Ücreti’nin 12,71 sterlinden yaklaşık 13,20 sterline yükseltilmesi bekleniyor. Bu, yaklaşık yüzde 3,9’luk bir artış anlamına geliyor.
18-20 yaş grubundaki çalışanlar için saatlik asgari ücretin ise 10,85 sterlinden yaklaşık 11,27 sterline çıkarılması gündemde.
Bu rakamlar henüz kesinleşmiş ücretler değil. Artışların açıklanması hâlinde yeni oranların Nisan 2027’de yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Özellikle asgari ücretle çalışanlar açısından önemli olan yalnızca saatlik ücretteki artış değil, bu artışın kira, ulaşım, gıda ve enerji giderleri karşısında ne kadar fark yaratacağı olacak.
Enerji faturaları için yeni destek gelebilir mi?
Enerji faturaları, bütçenin hane halkını doğrudan ilgilendiren diğer önemli başlığı.
Enerji düzenleyicisi Ofgem’in açıkladığı fiyat tavanına göre, doğrudan borçlandırmayla ödeme yapan ortalama bir hane için yıllık enerji faturası tutarı Ekim-Aralık 2026 döneminde 1.723 sterlin seviyesinde.
Bu tutar, önceki döneme göre yüzde 4 artış anlamına geliyor. Gerçek fatura, hanenin enerji tüketimine ve bulunduğu bölgeye göre değişiyor.
Reuters’ın bütçe öncesi haberine göre hükümetin, özellikle düşük gelirli hanelere yönelik geçici ve hedefli bir enerji desteği açıklaması bekleniyor. Basında gündeme gelen seçeneklerden biri, desteğin bankacılık sektöründen alınacak ek bir vergiyle finanse edilmesi.
Ancak desteğin miktarı, hangi hanelerin yararlanabileceği ve ne zaman uygulanacağı henüz kesinleşmiş değil. Bu ayrıntılar bütçe açıklamasında netleşecek.
Yakıt vergisinde artış durdurulacak mı?
Akaryakıt fiyatları da bütçe öncesinde takip edilen başlıklar arasında.
Yakıt vergisindeki geçici indirimin Ocak ayında sona ermesi hâlinde, vergide artış gündeme gelebilir. Ancak Reuters’ın aktardığı beklentiler arasında, hükümetin bu artışı önlemesi veya mevcut indirimi sürdürmesi de bulunuyor.
Bütçede alınacak karar, özellikle işe arabayla gidenler, araçla çalışanlar ve ulaşım masrafları yüksek olan haneler açısından önem taşıyacak.
Şimdilik verginin nasıl uygulanacağı konusunda kesinleşmiş yeni bir karar bulunmuyor.
Vergilerde hangi değişiklikler gündemde?
Hükümetin bütçede gelir artırıcı önlemler alması da bekleniyor. Ancak bütçe öncesi haberlerde yer alan her vergi önerisinin yürürlüğe gireceği anlamına gelmediği unutulmamalı.
Reuters’ın aktardığı olası adımlar arasında çevrim içi pazar yerleri üzerinden yapılan satışlarda vergi uyumunu artırmaya yönelik yaklaşık 1 milyar sterlinlik bir düzenleme de bulunuyor. Aile işletmelerinin sonraki kuşaklara devriyle ilgili vergilendirme seçenekleri de basında gündeme geldi.
Bunlar bütçe öncesi haberlerde yer alan olasılıklar. Hangi düzenlemelerin kabul edileceği ve kimleri etkileyeceği, resmî açıklamanın ardından belli olacak.
Bütçe öncesinde hangi düzenlemeler açıklandı?
Hükümet, bütçeden önce günlük harcamaları ve çalışma hayatını ilgilendiren bazı değişiklikleri duyurdu. Bunlar, yarın açıklanacak yeni bütçe kararlarıyla karıştırılmamalı.
-
İş için araç kullananlar: İlk 10 bin iş mili için mil başına 55 peni tutarındaki vergisiz kilometre ödemesi korunacak. 10 bin mili aşan mesafeler için oran 25 peniden 35 peniye çıkarılacak. Hükümet, düzenlemenin kendi araçlarıyla iş için yol yapan yaklaşık 3 milyon çalışanı ve serbest çalışanı ilgilendirdiğini açıkladı.
-
Serbest çalışan babalar ve eşler: Uygun koşulları sağlayan ve daha önce bu ödemeden yararlanamayan serbest çalışan babalar ile partnerleri için ebeveynlik ödemesi hakkının genişletilmesi planlanıyor. Hükümete göre bu kapsamda uygun kişilere iki haftalık destek sağlanabilecek.
-
Carer’s Allowance alanlar: Gelir sınırını az miktarda aşınca ödeneğin tamamını kaybetmeye yol açan sistem değiştirilecek. Yeni düzende sınırın üzerindeki her 1 sterlinlik kazanç için ödeneğin 1 sterlin azaltılması öngörülüyor.
-
Bazı ithalat ürünleri: 100’den fazla ürün üzerindeki ithalat tarifelerinin kaldırılması açıklandı. Hükümet, mevcut tarife düzenlemeleriyle birlikte hanelerin yıllık gıda alışverişinde 21 sterline kadar tasarruf edebileceğini belirtiyor. Bu, market fiyatlarının mutlaka aynı miktarda düşeceği anlamına gelmiyor.
Bu düzenlemelerin ayrıntıları ve yürürlük tarihleri ilgili resmî açıklamalardan takip edilmeli.
Kararlar ne zaman belli olacak?
Maliye Bakanı John Healey, bütçeyi 28 Ekim'de Avam Kamarası’nda açıklayacak. Hükümet, konuşmanın ardından bütçe belgelerini ve vergi düzenlemelerine ilişkin ayrıntıları yayımlayacak.
Asgari ücret artışı, enerji desteği ve yakıt vergisiyle ilgili beklentilerin yanı sıra yeni vergi kararları da bu açıklamayla netleşecek. Bazı vergi değişiklikleri bütçe günü yürürlüğe girebilirken, diğerleri için parlamentonun yasal düzenlemeleri onaylaması gerekecek.
