Mortgage nedir?
Mortgage, İngiltere’de ev satın almak için bankadan veya mortgage sağlayıcısından alınan uzun vadeli konut kredisidir. Alıcı, evin fiyatının bir bölümünü depozito olarak öder ve kalan tutarı mortgage ile karşılar. Kredi, faizle birlikte belirlenen süre boyunca aylık ödemelerle geri ödenir.
Mortgage başvurusunda kişinin geliri, düzenli harcamaları, mevcut borçları, çalışma durumu ve kredi geçmişi birlikte değerlendirilir. Banka ayrıca faiz oranlarının değişmesi veya gelirin azalması gibi durumlarda ödemelerin karşılanıp karşılanamayacağına da bakar.
Mortgage için ne kadar depozito gerekir?
İngiltere’de çoğu mortgage ürünü için ev fiyatının yaklaşık yüzde 5 ila yüzde 10'u arasında depozito gerekir. Ancak yüzde 5, herkes için geçerli yasal bir zorunluluk değildir; hangi oranın gerektiği mortgage ürününe ve lenderın (kredi sağlayıcısının) kriterlerine göre değişir.
Örneğin £300.000 değerindeki bir ev için yüzde 5 depozito £15.000 olur. Daha yüksek depozito yatırılması ise kredi tutarını düşürür ve mortgage şartlarının daha uygun olmasına yardımcı olabilir.
Depozitonun ev değerine oranı LTV (Loan-to-Value – kredi-değer oranı) olarak ifade edilir. Örneğin £300.000 değerindeki bir ev için £30.000 depozito yatırılırsa mortgage tutarı £270.000 olur ve LTV yüzde 90’dır.
Banka ne kadar mortgage verir?
Mortgage için alınabilecek kredi tutarının herkes için geçerli tek bir sınırı yoktur. Lenderlar geliri ve aylık giderleri birlikte değerlendirir.
MoneyHelper'a göre lenderlar genellikle en fazla yaklaşık 4,5 kat yıllık gelir seviyesinde borçlanma sınırı uygular. Ancak bu bir garanti değildir ve birçok kişi bu oranın altında mortgage teklifi alır. Mevcut krediler, kredi kartları, çocuk bakım masrafları, Council Tax ve diğer düzenli harcamalar alınabilecek tutarı düşürebilir.
Bu nedenle yalnızca maaşa bakarak “şu kadar mortgage alınabilir” şeklinde kesin bir hesap yapmak doğru değildir.
Mortgage başvurusu için hangi belgeler gerekir?
Lender, kişinin gelirini ve mali durumunu doğrulamak için çeşitli belgeler isteyebilir.
Genellikle şu belgeler hazırlanır:
-
Pasaport veya ehliyet gibi kimlik belgesi
-
Son üç aya ait maaş bordroları
-
P60 belgesi
-
Son üç ila altı aya ait banka hesap dökümleri
-
Adres kanıtı
-
Depozitoyu gösteren banka veya tasarruf hesap dökümleri
-
Varsa kredi ve diğer borçlara ilişkin bilgiler
-
Alınan sosyal yardım veya diğer düzenli gelirleri gösteren belgeler
Serbest çalışanlardan ise genellikle iki veya üç yıllık işletme hesapları, vergi kayıtları ve gerektiğinde SA302 gibi belgeler istenebilir. Lenderların istediği belgeler birbirinden farklı olabilir.
Kredi skoru mortgage başvurusunu etkiler mi?
Evet. Kredi geçmişi, mortgage başvurusunda dikkate alınan unsurlardan biridir. Daha önceki kredi ve kredi kartı ödemeleri, gecikmeler ve mevcut borçlar lenderın değerlendirmesinde rol oynar.
Ancak İngiltere’de herkes için geçerli tek bir minimum kredi skoru bulunmaz. Her lender kendi kriterlerini uygular.
Başvuru öncesinde kredi raporunu kontrol etmek ve hatalı bilgileri düzelttirmek faydalı olabilir.
Agreement in Principle nedir?
Agreement in Principle (prensipte mortgage anlaşması), lenderın mevcut gelir ve finansal bilgiler üzerinden yaklaşık ne kadar mortgage verebileceğine ilişkin yaptığı ön değerlendirmedir.
Bu işlem Mortgage in Principle (prensipte mortgage değerlendirmesi) veya Decision in Principle (prensipte kredi kararı) adıyla da yapılabilir. Üç terim de genel olarak aynı süreci ifade eder. MoneyHelper'a göre bu tür ön değerlendirmeler çoğunlukla 60 ila 90 gün geçerli olur.
Agreement in Principle kesin mortgage onayı değildir. Ev bulunduktan sonra tam başvuru yapılır ve lender hem alıcının mali durumunu hem de satın alınacak konutu değerlendirir.
Mortgage başvurusu nasıl yapılır?
Mortgage süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:
-
Bütçeyi belirleyin ve ne kadar depozito kullanabileceğinizi hesaplayın.
-
Mortgage taksidinin yanı sıra Council Tax, faturalar ve diğer ev sahipliği masraflarını da bütçeye dahil edin.
-
Kredi raporunuzu kontrol edin.
-
Bankaların ve mortgage brokerlarının sunduğu seçenekleri karşılaştırın.
-
Agreement in Principle alarak yaklaşık borçlanma limitinizi öğrenin.
-
Bütçenize uygun evi bulun ve teklif verin.
-
Teklif kabul edilirse tam mortgage başvurusunu yapın.
-
Gelir, banka hesapları ve diğer finansal belgeleri lendera sunun.
-
Lenderın property valuation (konut değerlemesi) işlemini tamamlamasını bekleyin.
-
Mortgage offer (resmî mortgage teklifi) geldikten sonra solicitor veya conveyancer (konut alım-satım hukuk uzmanı) satın alma işlemlerini tamamlar.
MoneyHelper'a göre mortgage başvurularının çoğu yaklaşık iki ila altı hafta içinde sonuçlanabilir. Ancak belgelerin hazırlanması, lenderın kontrolleri ve konut değerlemesi nedeniyle süreç daha uzun da sürebilir.
Mortgage dışında hangi masraflar var?
Ev satın alırken yalnızca depozito ve mortgage taksidini hesaba katmak yeterli değildir.
GOV.UK, alıcıların şu masrafları da dikkate almasını öneriyor:
-
Stamp Duty Land Tax (Stamp Duty – konut alım vergisi)
-
Solicitor veya conveyancer ücreti
-
Survey (ekspertiz) masrafı
-
Mortgage ücretleri
-
Property search (konut araştırma) ücretleri
-
Land Registry (Tapu Sicili) kayıt ücretleri
Leasehold bir konut satın alınıyorsa service charge (hizmet bedeli) ve bazı durumlarda ground rent (arsa kirası) gibi ek ödemeler de olabilir.
İlk kez ev alanlar ne kadar Stamp Duty öder?
İngiltere ve Kuzey İrlanda’da şartları karşılayan first-time buyerlar (ilk kez ev alanlar) için Stamp Duty indirimi uygulanır.
2026’da geçerli kurallara göre:
-
£300.000’a kadar olan bölüm için Stamp Duty ödenmez.
-
£300.001 ile £500.000 arasındaki bölüm için yüzde 5 oran uygulanır.
-
Konutun fiyatı £500.000’dan fazlaysa first-time buyer indirimi uygulanmaz ve standart oranlar geçerli olur.
Örneğin ilk kez ev alan bir kişi £500.000 değerinde bir konut satın alırsa ilk £300.000 için vergi ödemez, kalan £200.000 için yüzde 5 oran üzerinden £10.000 Stamp Duty öder.
First-time buyer statüsünde yalnızca daha önce İngiltere’de ev sahibi olup olmamak değil, dünyanın başka bir yerinde daha önce konut sahibi olup olunmadığı da dikkate alınır. Ortak satın alımlarda alıcıların tamamının first-time buyer şartlarını karşılaması gerekir.
İskoçya ve Galler’de ise Stamp Duty yerine farklı konut vergileri uygulanır.
İngiltere’ye yeni gelenler mortgage alabilir mi?
İngiltere’de yeni yaşamaya başlayan kişilerin mortgage başvurusu yapması mümkündür ancak lenderların şartları farklı olabilir.
Gelir, çalışma durumu, kredi geçmişi ve depozito gibi unsurların yanında lenderın kendi uygunluk kriterleri de dikkate alınır. İngiltere’de kısa bir kredi geçmişine sahip olanların başvurusu daha fazla belge veya farklı şartlar gerektirebilir.
Bu nedenle özellikle yeni gelenlerin birden fazla mortgage seçeneğini karşılaştırması önemlidir.
Mortgage başvurusu reddedilirse ne yapılmalı?
Mortgage başvurusunun bir lender tarafından reddedilmesi, başka bir lenderdan mortgage alınamayacağı anlamına gelmez.
Ret nedenleri arasında gelir-gider dengesi, mevcut borçlar, kredi geçmişi veya lenderın kendi risk kriterleri bulunabilir. Başka bir başvuru yapmadan önce ret nedenini anlamak ve finansal durumun buna göre değerlendirilmesi daha doğru olur.
Agreement in Principle aşamasında bazı lenderlar soft credit check (hafif kredi sorgusu), bazıları ise hard credit check (ayrıntılı kredi sorgusu) yapabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde hangi tür kredi sorgusunun yapılacağını sormak faydalı olabilir.
2026’da mortgage alırken nelere dikkat edilmeli?
Mortgage seçerken yalnızca reklamda görülen faiz oranına bakmak yeterli değildir. Faizin ne kadar süre sabit kaldığı, sabit dönem sonrasında hangi oranın uygulanacağı, mortgage ürün ücreti ve erken ödeme ücreti gibi ayrıntılar da incelenmelidir.
Ayrıca aylık ödeme, gelirde düşüş veya faiz oranında artış gibi durumlarda da karşılanabilecek seviyede olmalıdır. GOV.UK ve MoneyHelper, mortgage kararında mevcut gelir ve giderlerin yanı sıra gelecekteki ödeme gücünün de dikkate alınmasını öneriyor.
Sık sorulan sorular
Mortgage için yüzde 5 depozito yeterli mi?
Bazı mortgage ürünlerinde yüzde 5 depozito ile başvuru yapılabilir. Ancak bu yasal bir zorunluluk veya her alıcı için garanti edilen bir oran değildir. Mortgage şartları lender ve başvuran kişinin durumuna göre değişir.
Mortgage almak için maaşın kaç katı kredi verilir?
MoneyHelper'a göre lenderlar genellikle yaklaşık 4,5 kat yıllık gelir seviyesinde üst sınır uygular. Ancak gerçek mortgage teklifi gelir, gider, borçlar ve diğer finansal koşullara göre daha düşük olabilir.
Agreement in Principle kesin mortgage onayı mıdır?
Hayır. Agreement in Principle, ne kadar borç alınabileceğine ilişkin ön değerlendirmedir. Kesin mortgage teklifi, tam başvuru ve lenderın kontrolleri tamamlandıktan sonra verilir.
Serbest çalışanlar mortgage alabilir mi?
Evet. Serbest çalışanlar da mortgage başvurusu yapabilir. Lender, geliri değerlendirmek için genellikle işletme hesapları, banka dökümleri ve vergi belgeleri gibi ek bilgiler ister.
İlk kez ev alanlar £500.000 değerindeki ev için ne kadar Stamp Duty öder?
Şartları karşılayan bir first-time buyer, £500.000 değerindeki bir ev için ilk £300.000'da vergi ödemez. Kalan £200.000 için yüzde 5 oran uygulanır ve toplam Stamp Duty £10.000 olur.
Son güncelleme: Ekim 2026
